Karajaan Walanda

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Luncat ka: pituduh, sungsi
Lambang Karajaan Walanda
Ratu Beatrix, ratu Karajaan Walanda dina ayeuna

Karajaan Walanda (Basa Walanda: Koninkrijk der Nederlanden ) nyaéta hiji nagara berdaulat anu ngabogaan wewengkon-wewengkon di Éropa Kulon (Walanda) jeung Karibia (Aruba sarta Antilles Walanda). Katilu bagian ieu meunang sebutan "nagara-nagara", sarta babarengan ngahariji dumasar sasaruaan minangka mitra dina karajaan. Sanajan kitu, posisi konstitusional maranéhanana henteu sarua. Kadua nagara Karibia ngabarogaan otonomi, sakumaha diatur dina Piagam Karajaan Walanda, anu mangrupa dokumén utama karajaan saprak warsih 1954. Piagam ogé méré hak ka Aruba sarta Antilles Walanda pikeun maréré pamadegan, lamun aya urusan anu mangaruhan maranéhanana sacara langsung.

Walanda diparéntah ku institusi karajaan anu disebutkeun dina Piagam, tapi pangaturan gawéna aya dina Konstitusi Karajaan Walanda. Konstitusi Karajaan Walanda nyaéta hukum pangluhurna karajaan nepi ka jeung warsih 1954. Saterusna dokumén kasebut tetep mangrupa asal ti mana institusi-institusi karajaan dimimitian, sarta (luyu artikel 5 ti Piagam) mangrupa bagian pangbadagna dina pangaturanana. Alatan nepi ka ayeuna euweuh institusi anyar anu dijieun ku karajaan, mangka Walanda tetep ngajalankeun urusan-urusan internal sarta eksternalna luyu kapasitas dokumén kasebut pikeun Karajaan Walanda.

Suriname nyaéta nagara konstituen di jero karajaan, dina mangsa antara 1954-1975. Sanggeus mangsa kasebut, manéhna saterusna jadi republik anu merdika. Aruba geus nagara konstituen anu terpisah ti karajaan saprak 1986. New Guinea Walanda nyaéta wewengkon dependensi karajaan ieu nepi ka kalayan 1962, tapi lain minangka nagara otonom.

Raja sarta ratu Walanda[édit | sunting sumber]

Di handapeun ieu téh daptar raja sarta ratu ti karajaan Walanda (dinasti Oranyeu-Nassau) saprak 1813 nepi ka ayeuna.

Ngaran Lahir-maot Naék tahta Turun tahta Ékol turun tahta
William I 1772 - 1843 Pangeran mimitian 2 Désémber 1813, Raja mimitian 16 Maret 1815 7 Oktober 1840 Mikeun tahta
William II 1792 - 1849 7 Oktober 1840 17 Maret 1849 Maot wayah ngawasa
William III 1817 - 1890 17 Maret 1849 23 Nopémber 1890 Maot wayah ngawasa
Wilhelmina 1880 - 1962 23 Nopémber 1890 (kakawasaan dijalankeun ku Ratu Emma nepi ka 31 Agustus 1898) 4 Séptémber 1948 Mikeun tahta
Juliana 1909 - 2004 4 Séptémber 1948 30 April 1980 Mikeun tahta
Beatrix 1938 - 30 April 1980 Ayeuna  


Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]