Wangun pamaréntahan

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Luncat ka: pituduh, sungsi
Gambar:Form of government.svg
Peta babagian wangun pamarentahan di dunya

Wangun pamaréntahan nyaeta hiji istilah nu nujul kana rangkéyan institusi pulitik nu dipake keur ngorganisasikeun hiji nagara pikeun nanjeurkeun kakawasaannana ka hiji komunitas pulitik [1]. Definisi ieu tetep kapake sanajan keur pamarentahan teu sah atawa teu hasil nanjeurkeun kakawasaannana. Henteu gumantung kana kualitasna, pamarentahan nu gagal oge tetep mangrupakeun hiji wangun pamarentahan.

Sababaraha wangun pamarentahan nu kungsi aya diantarana::

  1. Aristokrasi, asalna tina Basa Yunani kuno aristo nu hartina "panghadena", sarta kratia nu hrtina "keur mingpin". Ku kituna, aristokrasi bisa dialihbasakeun jadi sistim pamarentahan nu dipingpin ku jalma nu panghadena.
  2. Démokrasi, nyaeta wngun sistim pemerintahan hiji nagara minangka usaha keur nanjeurkeun kadaulatan rahayat (kekawasaan warga nagara) ka nagarana pikeun dijalankeun ku pamrentah nagara.
  3. Demokrasi totalitér, istilah nu diwanohkeun ku sajarahwan Israel, J.L. Talmon keur ngarujuk kana sistim pamarentahan nu mana wakil rahayatna nu dipilih ku rahayat henteu loba, atawa henteu sama sakali bisa ilubiung dina nangtukeun kaputusan pamarentah. Istilah ieu kungsi dipake ku Bertrand de Jouvenel jeung E.H. Carr.
  4. Diktator, nyaeta wangun pamarentahan otokratis nu dipingpin ku saurang diktator.
  5. Émirat (basa Arab: imarah, jamakna imarat) nyaeta wangun pamarentahan dimana hiji wewengkon dipingpin ku saurang émir.
  6. Féderal, hiji wangun pamarentahan di mana sababaraha nagara bagian sabilulungan sarta ngawangun hiji nagara kesatuan. Unggal nagara bagian boga hak otonomi husus, pamarentah pusat ukur ngatur uruan nu dianggep uruan nasional atawa hubungan luar nagri. Conto federasi diantarana Australia, Brasil, Kanada, India, Rusia jeung Amerika Serikat.
  7. Méritokrasi, wangun pamarentahan nu dipingpin ku jalma nu boga prestsi atawa mibana kamampuan.
  8. Monarkisme, mangrupakeun rojongan kana ngadegna, dipiarana, atawa dibalikkeunnanan sistim [[karajaan] minangka wangun pamarentahan.
  9. Nagara kota, nyaeta wangun kota nu mibanda wewengkon, rahayat jeung pmarentahan nu berdauat ssagemblengna. Nagara kota biasana wewengkonna leutik kawas kota nu ilahar. Contona Singapura, Monako jeung Vatikan.
  10. Oligarki (Basa Yunani: Ὀλιγαρχία, Oligarkhía, tina "saeutik" (ὀλίγον óligon) jeung "marentah" (ἄρχω arkho)) nyaeta wanngun pamarentahan nu kakawasaannana dicekel ku kelompok elit leutik di masarakat, nu dibedakeun dumasar kabeungharan, kulawarga atawa militérna. Kata ini berasal dari kata bahasa Yunani untuk .
  11. Otokrasi, (Basa Yunani autokratôr (ngawasa sorangan atawa pangawasa tunggal) dikawasa ku saurang pangawasa tunggal.
  12. Plutokrasi, (Basa Yunani Ploutos nu hartina "kabeungharan" sarta Kratos nu hartina "kakawasaan"), dikasawa ku nu jaregud.
  13. Républik (Basa Latin res publica hartina "urusan awam"), nagara dikawasa, dipimilik tur diaping ku rahayat.
  14. Sistim parleméntér, sistim pamarentahan dimana parlemén boga pokal penting dina pamrentahan, ngangkat perdana mentri sarta nurunkeun pamarentahan, ku jalan ngaluarkeun mosi teu percaya.
  15. Sistim présidénsiil (présidénsial), atawa disebut oge sistim kongrésional, mangrupakeun sistim pamarentahan nagara republik di mana kakawasaan eksekutif dipilih ngaliwatan pamilu sarta pisah tina kakawasaan legislatif.
  16. Sémiprésidénsiil nyaeta gabungan sistim pamarentahan presidensiil jeung parlementer. Kadang-kadang sistim ieu disebut oge Dualisme Éksekutif. Presiden dipilih ku rahayat sahingga miboga kawasa nu kuat. Presiden ngalaksanakeun kakawasaan babarengan jeung perdana mentri. Sistm ieu dipake ku Républik Kalima Perancis.
  17. Totalitarian, lawanna sistim demokrasi, nagara ngawasa sagala aspek , ekonomi jeung pulitik masarakat, sarta nangtukeun ajen hade jeung goreng dina paripolah, kapercayaan jeung paham di masarakat. Euweuh pangbeda antara hak jeung kawajiban nagara jeung masarakat. Contona urut pamarentah Uni Soviét dina mangsa Stalin, Jérman dina mangsa Nazi sarta Républik Rahayat Tiongkok nalika mangsa Mao.
  18. Khalifah (Basa Arab خليفة Khalīfah), gentosna Nabi Muhammad SAW sanggeus anjeunna pupus. Khalifah dialihbasakeun"gaganti" atawa "wawakil".

Khalifah sering disebut oge Amīr al-Mu’minīn (أمير المؤمنين) atawa "pamingpin jalma nu ariman, atawa "panmingpin umat Islam" kadang disingkat "emir" atawa "amir". Sanggeus Khulafaur Rasyidin (Abu Bakar, Umar bin Khattab, Utsman bin Affan, jeung Ali bin Abi Thalib), kakhalifahan dicekel ku Bani Umayyah, Bani Abbasiyah, jeung Bani Usmaniyah, sarta sababaraha khalifah leutik. Jabatan jeung pamareintahan Khalifah runtag jeung dibubarkeun ku diadegkeunnana Républik Turki tanggal 3 Maret 1924.

Rujukan[édit | sunting sumber]

  1. Kopstein and Lichbach, 2005

Tumbu luar[édit | sunting sumber]