Angka Yunani
Angka Yunani nyaéta sistem nulis angka anu ngagunakeun hurup-hurup dina Alpabét Yunani. Dina Yunani modéren, sistem ieu masih dipaké utamana pikeun nomer urut (ordinal) jeung dina kaayaan anu sarua jeung fungsi Angka Romawi di nagara-nagara anu maké alpabét Latén.
Sanajan kitu, pikeun nulis bilangan kardinal dina kahirupan sapopoé, masarakat Yunani modéren ngagunakeun angka Arab.
Sajarah
[édit | édit sumber]Dina mangsa Peradaban Minoa jeung Mikenai, aksara Linéar A jeung Linéar B ngagunakeun sistem bilangan sorangan anu disebut angka Aegea. Sistem ieu miboga lambang husus pikeun pangkat sapuluh, nyaéta pikeun 1, 10, 100, 1.000, jeung 10.000.[1]
Sajaba ti éta, aya deui sistem anu disebut angka Attik, anu kamungkinan geus dipaké ti abad ka-7 SM. Sistem ieu sipatna akrofonik, nyaéta lambang angkana dicokot tina hurup kahiji ngaran bilangan anu diwakilanna. Angka Attik maké simbol pikeun 1, 5, 10, 100, 1.000, jeung 10.000. Pikeun 50, 500, 5.000, jeung 50.000, dipaké lambang 5 anu dibéré tanda pangkat sapuluh leutik di pojok katuhu luhur. Pecahan saparapat dilambangkeun ku satengah katuhu lingkaran, sedengkeun satengahna ku sisi kénca lingkaran. Sistem anu sarua ogé dipaké di luar Attika, tapi lambangna disaluyukeun jeung alfabet lokal; contona, di Boiotia lambang 1.000 béda jeung nu di Attika.[2]
Sistem angka Yunani anu dipikawanoh ayeuna kamungkinan dimekarkeun di sabudeureun Miletus di Ionia. Sarjana abad ka-19 ngira-ngira yén sistem ieu mimiti loba dipaké dina abad ka-3 SM.[3] Tapi, panalungtikan arkéologis modéren nunjukkeun yén kamekaranana bisa jadi geus aya ti abad ka-5 SM.[4] Ieu kamungkinan lumangsung saméméh Athena ninggalkeun alfabet pra-Euklides sarta ngagunakeun alfabet Miletus dina taun 402 SM, malah bisa jadi leuwih ti éta.[5]
Sistem ieu ngagunakeun 24 hurup dina alfabet anu disahkeun ku Euklides, ditambah tilu hurup tambahan tina tradisi Fenisia jeung Ionia anu teu diwariskeun tina alfabet Athena tapi tetep dipaké pikeun angka, nyaéta digama, koppa, jeung sampi. Urutan hurup-hurup éta dina sistem penomoran nunjukkeun yén dua hurup kahiji masih dipaké atawa sahenteuna masih diinget minangka hurup, sedengkeun sampi kamungkinan henteu deui dipaké salaku hurup biasa. Pananggalan anu pasti pikeun sampi masih jadi bahan perdebatan sabab nilaina anu teu umum; bukti tulisan pangheubeulna kapanggih di sabudeureun Miletus dina abad ka-2 SM, sarta pamakéanna di Athena can kabuktian saméméh abad ka-2.[6] Sacara umum, urang Athena kaasup anu panglila ngadopsi sistem angka anyar, sanajan kira-kira taun 50 M sistem éta geus dipaké sapinuhna.[2]
Angka
[édit | édit sumber]| Nilai | Yunani Kuno (Sistem Attika/Akrofonik) | Yunani Pertengahan (Sistem Ionik/Milesia) | Yunani Modéren |
|---|---|---|---|
| 1 | Ι | Αʹ | Αʹ |
| 2 | ΙΙ | Βʹ | Βʹ |
| 3 | ΙΙΙ | Γʹ | Γʹ |
| 4 | ΙΙΙΙ | Δʹ | Δʹ |
| 5 | Π | Εʹ | Εʹ |
| 6 | ΠΙ | Ϛʹ | Ϛʹ |
| 7 | ΠΙΙ | Ζʹ | Ζʹ |
| 8 | ΠΙΙΙ | Ηʹ | Ηʹ |
| 9 | ΠΙΙΙΙ | Θʹ | Θʹ |
| 10 | Δ | Ιʹ | Ιʹ |
| 50 | ΠΔ | Νʹ | Νʹ |
| 100 | Η | Ρʹ | Ρʹ |
| 500 | ΠΗ | Φʹ | Φʹ |
| 1000 | Χ | ͵Α | ͵Α |
Katerangan:
Yunani Kuna (Attika/Akrofonik): Sistem ieu dipaké saméméh abad ka-4 SM sarta dumasar kana hurup kahiji tina ngaran bilangan anu diwakilanna. Contona, hurup Π dicokot tina kecap pente anu hartina lima.
Yunani Pertengahan (Ionik/Milesia): Mimiti dipaké kira-kira abad ka-4 SM sarta jadi standar dina mangsa Kakaisaran Bizantium. Sistem ieu ngagunakeun hurup-hurup alfabet anu dibéré tanda keraia (ʹ) pikeun nandaan yén éta mangrupa angka.
Yunani Modéren: Sacara prinsip sarua jeung sistem Ionik. Nepi ka ayeuna masih dipaké dina penomoran resmi, dokumén garéja, jeung panomoran bab atawa bagian dina tulisan.
Baca ogé
[édit | édit sumber]Référénsi
[édit | édit sumber]- ↑ "Systèmes numéraux en Grèce ancienne". www.dma.ens.fr. Diaksés tanggal 2026-03-01. Archived 2010-02-02 di Wayback Machine
- 1 2 Heath, Sir Thomas Little (1931). A Manual of Greek Mathematics (Dina basa Inggris). Clarendon Press. ISBN 978-0-486-15444-2.
- ↑ Universal Digital Library (1893). Handbook Of Greek And Latin Palaeography. D. Appleton And Company.
- ↑ "IG I³ 1387 - PHI Greek Inscriptions". epigraphy.packhum.org. Diaksés tanggal 2026-03-01.
- ↑ Internet Archive (1961). The local scripts of archaic Greece. Oxford, at the clarendon press.
- ↑ "Magnesia 4 - PHI Greek Inscriptions". epigraphy.packhum.org. Diaksés tanggal 2026-03-01.