Imah Adat Sunda
 Modél imah panggung di Priangan (Koleksi Tropenmuseum). | |
| Wangun Utama | Imah Panggung |
|---|---|
| Aksara Sunda | **ᮄᮙᮂ ᮃᮓᮒ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ** |
| Bahan Utama | Kai, Awi, Kiray/Ijuk, Batu Tatapakan |
Imah Adat Sunda (ᮄᮙᮂ ᮃᮓᮒ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ) mangrupikeun wangun wangunan tradisional masarakat Sunda anu miboga ciri has mangrupa imah panggung. Filosofi wangunan Sunda teu leupas tina konsép hubungan antara manusa, alam, sarta Nu Maha Kawasa, anu kaciri tina struktur wangunanana anu dibagi janten tilu bagian utama: handap (kolong), tengah (ruang hirup), sarta luhur (hateup/para).[1]
Filosofi Struktur
[édit | édit sumber]- Kolong (Dunya Handap): Némbongkeun yén manusa miboga kawajiban ngajaga kasaimbangan jeung alam (sato jeung tutuwuhan). Sacara téknis, kolong paranje ogé fungsina pikeun sirkulasi hawa sarta nyingkahan kalembaban bumi.[2]
- Tengah (Dunya Manusa): Tempat pikeun interaksi sosial sarta kulawarga, anu ngutamakeun rasa babarengan sarta kasederhanaan.
- Luhur/Hateup (Dunya Rahayu): Dianggap tempat anu suci, sering dianggo pikeun neundeun paré (goah/leuit) salaku simbol sumber kahirupan anu asalna tina Gusti.
Wangun Hateup
[édit | édit sumber]Aya rupa-rupa bentuk hateup dina arsitektur Sunda anu dingaranan dumasar kana sato atanapi barang sapopoé, anu némbongkeun rasa émpati urang Sunda ka sabudeureunana:
- Julang Ngapak (ᮏᮥᮜᮀ ᮍᮕᮊ᮪): Mirip jangjang manuk julang anu nuju meber.
- Badak Heuay (ᮘᮓᮊ᮪ ᮠᮩᮃᮚ᮪): Mirip badak anu nuju nguay.
- Parahu Kumureb (ᮕᮛᮠᮥ ᮊᮥᮙᮥᮛᮨᮘ᮪): Mirip parahu anu nangkub.
- Tagog Anjing (ᮒᮌᮧᮌ᮪ ᮃᮔ᮪ᮏᮤᮀ): Mirip anjing anu nuju nagog/diuk.[3]
Bahan sarta Konstruksi
[édit | édit sumber]Bahan anu dianggo mangrupikeun bahan-bahan ti alam (vernakular) sapertos kai pikeun tihang, awi pikeun lanté (palupuh) sarta dindin (bilik), sarta [[injuk] atanapi daun kiray pikeun hateup. Ieu bahan dipilih supados wangunan tahan tina lini (gempa) margi sipatna anu leuleus.[4]
Dicutat tina
[édit | édit sumber]- ↑ Deni Riadi, Arsitektur Tradisional Sunda, (Bandung: PT Kiblat Buku Utama, 2010), kaca 12-15. ISBN 978-979-3631-53-4.
- ↑ Edi S. Ekadjati, Kebudayaan Sunda: Suatu Pendekatan Sejarah, (Jakarta: Pustaka Jaya, 1995), kaca 114.
- ↑ Wiratno, Pola Perumahan di Desa Adat Sunda, (Jakarta: Depdikbud, 1991), kaca 45.
- ↑ "Sunda Traditional Architecture", Colonial Archives, Tropenmuseum Amsterdam. URL Digital, diaksés 4 Pébruari 2026.
Tutumbu Kaluar
[édit | édit sumber]- (nl) Leiden University Digital Collections - Poto-poto arsip imah adat Sunda jaman kolonial.
- (id) Balai Pelestarian Nilai Budaya Jawa Barat.