Ki Sépan
| Ki Sépan | |
|---|---|
 | |
| Daun jeung buah Ki Sépan (Ficus septica) | |
| Klasifikasi ilmiah | |
| Karajaan: | |
| Divisi: | |
| Kelas: | |
| Ordo: | |
| Kulawarga: | |
| Génus: | |
| Spésiés: | F. septica |
| Ngaran binomial | |
| Ficus septica Burm.f., 1768 | |
| Sinonim | |
| |
Ki Sépan (Ficus septica; Aksara Sunda: ᮊᮤ ᮞᮦᮕᮔ᮪) nyaéta salah sahiji jinis tangkal leutik anu asalna tina kulawarga Moraceae. Ieu tutuwuhan dipikawanoh lega di Tatar Sunda sarta miboga rupa-rupa ngaran di unggal daérah sarta dina basa asing.[1]
Étimologi
[édit | édit sumber]Nami Ki Sépan dumasar kana kecap sépan dina basa Sunda anu hartosna meresihan atawa ngumbah. Hal ieu nujul kana kagunaan utama daunna dina kahirupan masarakat Sunda baheula. Nami spésiésna, septica, asalna tina basa Latin anu hartosna antiseptik atawa kamampuh pikeun nyegah inféksi, luyu jeung sipat kimia tutuwuhanana.
Nami Daérah jeung Nami Asing
[édit | édit sumber]Salaku tutuwuhan anu sumebarna lega, Ki Sépan miboga rupa-rupa sesebutan:
- Nami Daérah: Di Indonesia, lian ti Ki Sépan (Sunda), ieu tutuwuhan disebut ogé Awar-awar (Jawa, Belitung), Bar-abar (Madura), sarta Sirih Popar (Ambon).
- Nami Asing: Dina basa Inggris dipikawanoh ku nami Septic Fig. Di wilayah lianna sapertos di Filipina disebut Laping-it, sedengkeun di Taiwan dipikawanoh ku nami Kan-it.
Déskripsi
[édit | édit sumber]Ki Sépan biasana tumuwuh mangrupa rungkun gedé atawa tangkal leutik kalawan jangkungna nepi ka 5-10 méter. Batangna ngaluarkeun geutah anu warnana semu konéng sarta rada caket. Daunna miboga bentuk lonyod, lemes, sarta warnana héjo kolot anu herang. Buahna (syconium) bentukna buleud rada pépék, warnana héjo kalawan aya bintik-bintik bodas, sarta tumuwuh dina kélék daun.
Kandungan Kimia
[édit | édit sumber]Tutuwuhan ieu miboga rupa-rupa sanyawa aktif, di antarana alkaloid ficuseptine, bergenin, sarta rupa-rupa flavonoid. Kandungan ieu miboga sipat antibakteri sarta sitotoksik, anu matak Ki Sépan loba ditalungtik dina dunya médis modern pikeun poténsi ubar anti-kanker sarta anti-radang.
Guna jeung Mangpaat
[édit | édit sumber]Dina buku Jonathan Rigg (1862), dicatet yén Ki Sépan miboga mangpaat unik pikeun kahirupan sapopoé:
- Pébérésih Parobot: Daunna sering dianggo ku urang Sunda pikeun ngumbah atawa meresihan parabot dapur tina sésa gajih.[2]
- Landong Tradisional: Geutahna sering dimangpaatkeun pikeun ngubaran raheut, bisul, sarta ateul dina kulit.
- Ékosistem: Salaku sumber kadaharan utama pikeun rupa-rupa jinis kalong (codot) sarta manuk leuweung.
Habitat jeung Sumebarna
[édit | édit sumber]Ki Sépan miboga daya adaptasi anu kuat, hirup subur di dataran rendah nepi ka dataran luhur kalawan luhur 1.500 méter di luhur beungeut laut (mdpl). Sacara alami sumebar ti India, Asia Kidul-Wétan, nepi ka Australia.
Réferénsi
[édit | édit sumber]- ↑ "Ficus septica Burm.f." Plants of the World Online (POWO). Diaksés tanggal 2026.
- ↑ Rigg, Jonathan (1862). A Dictionary of the Sunda Language of Java. Batavia: Lange & Co. hlm. 217.