Tengkawang Tungkul
| Tengkawang Tungkul | |
|---|---|
 Buah Tengkawang Tungkul (Rubroshorea stenoptera) anu mibanda jajambaran pikeun hiber. | |
| Taksonomi | |
| Dunya | Plantae |
| Ordo | Malvales |
| Kulawarga | Dipterocarpaceae |
| Genus | Rubroshorea |
| Spésiés | R. stenoptera |
| Nami Binomial | |
| Rubroshorea stenoptera (Burck) P.S.Ashton & J.Heer. | |
| Sinonim | |
| Shorea stenoptera Burck | |
Tengkawang Tungkul (Rubroshorea stenoptera) nyaéta salah sahiji jinis tatangkalan kai ti kulawarga Dipterocarpaceae anu mangrupa tutuwuhan asli ti Pulo Kalimantan.[1] Tutuwuhan ieu kacida pentingna sacara ékonomi margi mangrupa sumber utama lemak nabati (mentéga tengkawang) sarta kai kualitas luhur.[2]
Riwayat Taksonomi
[édit | édit sumber]Spésiés ieu mimitina didéskripsikeun ku William Burck dina taun 1887 kalayan nami Shorea stenoptera.[3] Nami spésiésna, stenoptera, dicandak tina basa Yunani nyaéta steno (sempit/leutik) sarta pteron (jangjang), anu nujul kana wangun jajambaran dina buahna.[3] Dumasar kana panalungtikan filogenetik panganyarna, spésiés ieu dipindahkeun tina genus Shorea ka genus anyar nyaéta Rubroshorea ku P.S. Ashton sarta J. Heckenhauer.[1]
Nami Vernakular
[édit | édit sumber]Di sababaraha daérah di Indonésia, tutuwuhan ieu mibanda nami anu béda-béda (vernakular).[2] Di Kalimantan, masarakat Dayak nyebutna Tengkawang atanapi Tangkawang.[2] Dina basa Sunda sarta basa Indonésia, tutuwuhan ieu sacara resmi katelahna Tengkawang Tungkul.[2] Dina dunya internasional, siki tutuwuhan ieu dipikawanoh salaku Illipe nut atanapi Borneo Tallow Nut.[1]
Pedaran Botanis (Pemerian)
[édit | édit sumber]Tangkal Tengkawang Tungkul tiasa tumbuh janten raksasa leuweung anu jangkungna dugi ka 50 méter kalayan diaméter batang tiasa langkung ti 150 cm.[3] Kulit tangkalna warnana coklat semu kulawu, téksturna rata sarta mibanda alur-alur deet.[3]
Daunna wangunna jiga bunder endog (ovate) kalayan ujung anu mencos, ukuran panjangna antara 18-40 cm sarta lébar 8-22 cm.[3] Tékstur daunna kandel jiga kulit (coriaceous) sarta mibanda urat daun anu nonjol di bagian handapna.[3]
Kembangna disusun dina malai (panicle) anu panjangna dugi ka 20 cm, mibanda kelopak kembang anu warnana semu beureum.[3] Buahna mangrupa buah kacang anu kabungkus ku lima jajambaran (jangjang) anu panjangna teu sarua; tilu jangjang panjangna dugi ka 10 cm, sedengkeun dua jangjang séjénna langkung pondok.[3] Jangjang ieu fungsina pikeun mantuan buah muter nalika murag tina tangkal sangkan tiasa kabawa angin.[3]
Kagunaan
[édit | édit sumber]Siki tengkawang mibanda kandungan lemak nabati sakitar 50% anu mibanda sipat teuas dina hawa normal.[2] Lemak ieu dianggo dina industri pangan salaku gaganti lemak coklat (cocoa butter substitute), sarta dianggo ogé dina industri kosmétik pikeun bahan sabun sarta losion.[1] Kaina kaasup kana golongan kai meranti beureum anu kacida teuasna sarta awét pikeun bahan wangunan sarta jati.[2]
Taxon identifiers
[édit | édit sumber]| Taxon identifiers |
|---|
Rujukan
[édit | édit sumber]- 1 2 3 4 Govaerts, R. (2003). World Checklist of Selected Plant Families. Royal Botanic Gardens, Kew.
- 1 2 3 4 5 6 Heyne, K. (1927). De nuttige planten van Nederlandsch-Indië. Departement van Landbouw, Nijverheid en Handel.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Plants of the World Online (POWO). Rubroshorea stenoptera (Burck) P.S.Ashton & J.Heer.. Royal Botanic Gardens, Kew.