Umi Sardjono
Umi Sardjono (24 Désémber 1923 – 11 Maret 2011) nyaéta saurang aktivis awéwé sarta pejuang kamerdikaan Indonésia. Anjeunna kungsi jadi anggota DPR-GR sarta ogé pernah ngajabat minangka Ketua Umum Gerakan Wanita Indonesia (Gerwani).[1]
Biografi
[édit | édit sumber]Umi Sardjono kaasup salah sahiji awéwé pejuang anu sabenerna pantes meunang pangajén minangka pahlawan perintis kamerdikaan. Nalika umurna kakara kira-kira 20 taun, anjeunna kungsi dipenjara ku tentara fasis Jepang saméméh Proklamasi 17 Agustus 1945. Hal éta kajadian lantaran anjeunna milu dina gerakan bawah tanah pikeun ngalawan kakawasaan Jepang. Sanggeus dibébaskeun tina panjara Jepang, sumangetna pikeun neruskeun perjuangan tetep kuat. Anjeunna mindeng nyampeurkeun pidato anu sumanget jeung ngagugah di hareupeun balaréa. Kaayaan ieu nunjukkeun yén Umi Sardjono téh kaasup pejuang anu geus mimiti tarung ti mimiti kénéh sarta boga tekad anu kuat dina merjuangkeun kamerdikaan nagarana.[2]
Umi Sardjono lahir dina tanggal 24 Désémber 1923. Anjeunna téh putri ti saurang lurah sarta miboga ngaran lengkep Suharti Sumodiwiryo, sanajan engké leuwih dipikawanoh ku ngaran Umi Sardjono. Ti mimiti ngora, anjeunna geus milu kana laskar awéwé. Pangalaman asup panjara lain hal anyar pikeun anjeunna, boh nalika ngalawan Jepang boh nalika ngalawan Walanda. Nalika anjeunna katangkep di Blitar, Umi patepung jeung S.K. Trimurti, anu engkéna jadi Menteri Perburuhan dina mangsa Kabinet Amir Sjarifuddin.[3]
Sanajan Républik Indonésia geus ngahontal kamerdikaan, perjuangan pikeun ngalawan impérialisme can réngsé. Ku sabab éta, Umi Sardjono babarengan jeung babaturan-babaturan perjuanganna ngadegkeun hiji wadah pikeun ngahimpun awéwé-awéwé progresif. Tujuanna nyaéta pikeun ngawangun organisasi awéwé anu miboga kasadaran pulitik anu kuat salaku bagian tina usaha nguatkeun perjuangan émansipasi awéwé.
Ti dinya lahirlah Gerakan Perempuan Indonesia (Gerwis) anu jadi salah sahiji tonggak awal gerakan awéwé di Indonésia sanggeus kamerdikaan. Gerwis mangrupakeun wadah anu ngahijikeun tujuh organisasi awéwé dina mangsa éta. Tina organisasi ieu tuluy mucunghul cikal bakal Gerakan Wanita Indonesia (Gerwani).[4]
Gerakan Wanita Indonesia
[édit | édit sumber]Baca artikel lengkepna: Gerakan Wanita Indonesia
Dina taun 1960-an, ampir teu aya rahayat Indonésia anu teu wawuh kana Gerwani, hiji organisasi awéwé anu gedé jeung jadi tempat ngahijina awéwé-awéwé progresif. Organisasi ieu ogé merjuangkeun rupa-rupa hal, saperti kasetaraan gender, panolakan kana poligami, sarta dorongan supaya awéwé bisa ilubiung dina prosés pulitik. Kagiatan Gerwani dipikawanoh boga kawani anu gedé sarta lantang dina ngalawan rupa-rupa bentuk diskriminasi gender anu harita masih kénéh sumebar di masarakat. Maranéhna ogé sering nyuarakeun panolakan kana sistem sosial patriarki anu mangaruhan hubungan sosial dina rupa-rupa widang kahirupan. Gerakan anu kacida progresifna ieu terus milu ngawarnaan dinamika pulitik di Indonésia dina mangsa pamaréntahan Sukarno.[5]
Dina mangsa éta, Gerwani ngahontal jaman kajayaanana. Ieu ogé jadi salah sahiji période anu penting dina kapamingpinan organisasi di handapeun Ketua Umum Umi Sardjono. Jumlah kaderna terus nambahan, sarta rupa-rupa program anu nyanghareupan langsung kana kahirupan rahayat leutik terus dilaksanakeun. Di antarana nyaéta ngadegkeun sakola-sakola, ngayakeun kursus pikeun ngabasmi buta huruf, sarta nyadiakeun tempat penitipan budak. Kacatet kurang leuwih aya sakitar 1.500 balai penitipan budak anu diadegkeun ku Gerwani. Para patani jeung buruh bisa ngamangpaatkeun fasilitas éta tanpa kudu mayar. Tina usaha jeung perjuangan anu tulus ieu, loba rahayat anu jadi simpati sarta tuluy ngadaptar jadi anggota. Nilai-nilai anu ditepikeun ka para anggotana di antarana nyaéta sumanget kamerdikaan, gawé teuas, jeung pangabdian kana perjuangan.[6]
Salain ti éta, Gerwani ogé nangtang prak-prakan prostitusi, ngabéla korban perkosaan, sarta merjuangkeun usaha pikeun nyegah karuksakan moral anu dina mangsa éta sering diasosiasikeun jeung kabiasaan dansa anu kaleuleuwihi jeung musik anu disebut “ngak-ngik-ngok”. Di sisi séjén, Gerwani ogé sacara serius ngalaksanakeun peranna salaku penjaga moral kulawarga manipolis sarta masarakat sacara umum. Para anggotana dipiharep supaya terus gawé teuas, rajin diajar, hirup basajan, tulus, jeung boga katekunan. Maranéhna ogé diajak supaya tetep optimistis kana mangsa hareup anu dianggap bakal leuwih adil sacara sosial[7]
Hal anu panglobana nimbulkeun rasa hariwang di kalangan golongan konservatif nyaéta gambaran kader Gerwani anu ngagabungkeun peran minangka indung anu boga kasadaran pulitik jeung salaku patriot militan anu wani tampil di ruang publik. Dina hal ieu, maranéhna sering nangtang dominasi lalaki dina widang anu sacara tradisional dianggap minangka wilayah lalaki. Dina lalampahan sajarahna, Gerwani tungtungna kudu nyanghareupan oposisi anu kuat ti golongan konservatif, nepi ka organisasi ieu ahirna diruntuhkeun ku cara anu kacida kerasna.[8]
Organisasi awéwé anu ngaranna Gerwani ieu sabenerna geus diwangun salila kurang leuwih 15 taun ku para awéwé anu loba di antarana mangrupakeun urut pejuang kamerdikaan. Maranéhna boga visi anu jelas pikeun merjuangkeun hak-hak awéwé sarta ngalawan imperialisme. Sanajan kitu, dina ahirna Gerwani dituduh minangka salah sahiji pihak anu aya patalina jeung kajadian Gerakan 30 September 1965 (G30S). Organisasi ieu ogé dipatalikeun jeung PKI, sarta aya rupa-rupa tuduhan jeung propaganda anu ngagambarkeun anggota Gerwani sacara négatif, kaasup nyambungkeunana jeung gambaran ngeunaan paripolah seksual awéwé komunis anu dianggap nyimpang.[9]
Référénsi
[édit | édit sumber]- ↑ "Jalan Teguh Sang Pemimpin". IndoPROGRESS (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ Administrator. "Umi Sardjono". Koalisi Perempuan Indonesia (Dina basa Inggris Amerika). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ Juang, Arah. "Perjuangan Umi Sardjono, Pendiri Gerwani". Arah Juang (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ Khalid, Idham. "Sejarah Gerwis dan Munculnya Gerwani". detiknews (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ SATUNAMA. "Catatan Kecil Sejarah Gerakan Perempuan Indonesia - Yayasan SATUNAMA Yogyakarta" (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ Juang, Arah. "Perjuangan Umi Sardjono, Pendiri Gerwani". Arah Juang (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ "Dilema Gerwani hadapi poligami Soekarno". merdeka.com (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ "Gerwani: Pelopor Gerakan Perempuan Feminis-Sosialis di Indonesia". Jurnal Perempuan (Dina basa Inggris). Diaksés tanggal 2026-03-10.
- ↑ "Sejarah Gerwani sebagai organisasi perempuan progresif pasca peristiwa G30S". BBC News Indonesia (Dina basa Indonesia). Diaksés tanggal 2026-03-10.