Kecap (basa Sunda)

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Luncat ka: pituduh, sungsi
Topik Kecap Basa Sunda
Kotak ieu: temposawalaédit

Kecap téh nyaéta wangun katatabasaan pangleutikna. Kecap mangrupa bagian kalimah anu dicirian ku ayana randegan, ogé mibanda harti. Ku kituna, LBSS (1983) nétélakeun yén kecap téh nyaéta bagian kalimah anu bisa mandeg mandiri sarta ngandung harti anu tangtu.

Wangun Kecap[édit | sunting sumber]

Kecap-kecap dina basa Sunda bisa dipasing dumasar kana wangun jeung warnana.

Wangun Kecap

kecap ... nyaéta ...
asal kecap anu teu kungsi ngalaman parobahan
rundayan kecap asal anu geus dirarangkénan
rajékan kecap anu diwangun ku cara ngarajék kecap asal
kantétan kantétan dua atawa leuwih kecap asal anu mibanda harti anyar.

Warna Kecap[édit | sunting sumber]

Warna/Rupa Kecap kabagi dua:

kecap ... nyaéta ...
Kecap Lulugu barang kecap anu nuduhkeun barang atawa ngaran nu dianggap barang.
sulur kecap anu dipaké pikeun nyuluran atawa ngaganti kecap barang.
pananya kecap anu dipake pikeun nanya
pagawéan kecap anu nuduhkeun kalakuan, paripolah, atawa pagawéan jalma atawa mahluk séjénna.
sipat kecap anu nuduhkeun sipat atawa kaayaan barang atawa nu dianggap barang.
bilangan kecap anu nuduhkeun bilangan, jumlah, beungkeutan, kumpulan, atawa tahapan.
Kecap Pancén panganteb kecap pikeun ngantebkeun babagian kalimah anu dipentingkeun ((en): emphasis).
panganteur kecap disahareupeun hiji kecap pikeun nganteurkeun kecap éta sangkan leuwih anteb tur écés.
panambah aspék kecap pikeun nuduhkeun lumangsungna hiji kajadian.
panambah modalitas kecap anu nuduhkeun sikep panyaturna waktu nyanghareupan jalma séjén.
pangantét kecap sahareupeun kecap barang pikeun ngantétkeun kecap barang éta jeung kalimah utamana.
panyambung kecap anu dipaké pikeun nyambungkeun kecap jeung kecap, atawa babagian kalimah.
panyeluk kecap nu dipaké pikeun ngébréhkeun bituna rarasaan.

Kecap sulur[édit | sunting sumber]

Kecap sulur aya sababaraha rupa:

  • kecap gaganti jalma
  • kecap gaganti milik
  • kecap panuduh

Kecap gaganti jalma[édit | sunting sumber]

'Kecap gaganti... kecap.. dipaké dina kaayaan... conto kalimah
jalma kahiji tunggal sim kuring lemes, resmi ...
abdi lemes, teu resmi ...
kuring / déwék / urang loma ...
kami / kaula loma, ngaluhurkeun ajén sorangan ...
aing kasar ...
loba sim kuring sadayana lemes, resmi ...
abdi sadayana lemes, teu resmi ...
kuring saréréa loma ...
jalma kadua tunggal bapa / ibu
(jsb. nu dianggap mancakaki)
lemes, ka anu dipihormat ...
anjeun lemes, ka sapantaran ...
manéh / silaing loma ...
sia kasar ...
loba aranjeun lemes ...
maranéh loma ...
hidep saréréa lemes, ka sahandapeun ...
jalma katilu tunggal mantenna lemes, ka nu dipihormat ...
anjeunna lemes ...
manéhna, inyana loma ...
loba aranjeunna lemes ...
maranéhna loma ...


Kecap gaganti milik[édit | sunting sumber]

Kecap gaganti milik disusun ku cara ngantétkeun kecap gaganti pikeun jalma di luhur ditukangeun kecap barang. Contona: buku abdi, buku manéh, buku hidep saréréa

Kecap panuduh[édit | sunting sumber]

Kecap panuduh wacana

ieu
éta
kitu
kieu

Kecap panuduh luareun wacana

kecap... dipaké pikeun... conto kalimah
dieu nuduhkeun nu deukeut ...
dinya nuduhkeun nu rada deukeut ...
ditu nuduhkeun nu jauh ...

Kecap pananya[édit | sunting sumber]

Kecap... dipaké pikeun nanyakeun ... conto kalimah
naon barang, hal, sasatoan, tutuwuhan ...
saha jelema, malaékat, Pangéran
mana tempat, hal ...
iraha waktu Iraha anjeun badé ka dieu?
naha sabab-musabab, kalakuan ...
kumaha cara, kaayaan ...
sabaraha jumlah, bilangan ...

iraha anjeun bade ka dieu?

Kecap pagawéan[édit | sunting sumber]

Ciri-ciri kecap pagawéan:

  • umumna mangrupa caritaan dina kalimah, lain jejer
  • teu bisa ditempatkeun satukangeun kecap pangantét
  • teu bisa dipiheulaan ku kecap paling atawa dirarangkénan anu ngandung harti paling ...
  • bisa dipiheulaan ku kecap panambah aspék jeung modalitas

Kecap sipat[édit | sunting sumber]

Ciri-ciri kecap sipat:

  • bisa dipiheulaan ku kecap leuwih jeung mani
  • bisa dituturkeun ku kecap kacida, pisan, jeung naker
  • bisa dirarangkénan ku pang-...-na
  • bisa ngawangun frasa pohara ...-na atawa kacida ...-na

Kecap panganteur[édit | sunting sumber]

Tabel kecap panganteur pagawéan
bus asup nyah beunta nging/hing ceurik
segruk ceurik am dahar jol datang
rap dibaju deker digawé gék diuk
reg eureun geleber hiber sedut/dut hitut
kuniang hudang belenyéh/nyéh imut gedig indit
léos indit kécéwér/wér/cer kiih blug labuh
beretek/berebet lumpat jleng luncat geleser maju
belewer malédog brus mandi térékél naék
gampleng nampiling blak nangkarak jung nangtung
sebrut narajang habek neunggeul lek neureuy
lar ngaliwat bluk ngangkuban biur ngapung
golédag ngedeng gewewek ngégél réngkénék ngigel
leguk/regot nginum burusut ngising pok ngomong
celengkeung ngomong trét nulis gaplok nyabok
gap nyagap sirintil nyampeurkeun gantawang nyarékan
kerewek nyekel cong nyembah crot nyiduh
celengok nyium kop nyokot bluk nyuuh
reup peureum dug saré barakatak seuri
ceuleukeuteuk seuri cakakak seuri cikikik seuri
lep teuleup eureuleu teurab clak tumpak
luk tungkul jrut turun nyot ngenyot
pelenyun udud cat unggah orolo utah


Tabel kecap panganteur kaayaan
beledug bitu beleték peupeus beletok potong
béréwék soék bray beurang bray muka
bray caang breg hujan cep tiis
gejebur kana cai jedak diadu jeduk tidagor
jegug sora anjing jegur sora marieum jentréng kacapi
jep jempé jeprut pegat kecebuk sora cai
kecemplung kana sumur kepluk murag kérésék sora daun
ketruk sora sapatu les leungit paralak hujan
pédénghél keuheul peledek bau hitut pes pareum
pleng ambleng plong ngemplong prung pegat
prung ngamimitian pudigdig ambek rekét sora panto
rob ngarogrog rup dirungkupan seguk sora kolécér
semprung pegat sruk-srék sora ragaji trong kohkol