Lompat ke isi

Tasawuf

Édit tutumbu
Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas

Tasawuf (Basa Arab: تصوف‎), ogé katelah sufisme (Basa Arab: صوفية‎),[1] nyaéta ajaran mistis dina Islam, nu dicirikeun ku filsafat, ibadah ritual, jeung lembaga atikan husus,[2] anu parantos lami kabentuk dina sajarah kamekaran Islam.[3][4] Tasawuf tiasa dianggap salaku bentuk sareng kristalisasi utami tina prakték mistik dina dunya Islam.[5] Para palaku tasawuf tiasa disebat "sufi".[5] Dina sajarahna, ajaran tasawuf dibagi kana tarékat-tarékat anu ngagaduhan guru-guru (kalayan gelar wali atanapi mursyid).[6] Sacara umum, garis rundayan élmuna diklaim ngahontal ka Nabi Muhammad[6] ngalangkungan Ali bin Abi Tolib, kajantenan Naqsyabandiyah anu ngalangkungan Abu Bakar.[7]

Sufisme atawa tasawuf oge bisa disebut gerakan dina Islam anu ngajarkeun élmu pikeun nyucikeun jiwa, ngabersihan akhlak, ngawangun lahir batin, sarta pikeun ngahontal kabagjaan anu langgeng. Dina awalna, tasawuf téh mangrupakeun gerakan zuhud (ngahindarkeun diri tina urusan dunya) dina Islam, tuluy dina kamekaranana ngalahirkeun tradisi mistisisme Islam. Pamikiran Sufi mucunghul di Wétan Tengah dina abad ka-8, sarta ayeuna tradisi ieu geus sumebar ka sakuliah dunya. Sufisme mangrupakeun hiji konsép dina Islam anu ku para ahli dihartikeun minangka bagian batin atawa dimensi mistis dina Islam; aya ogé nu nyebut yén Sufisme téh mangrupa filsafat perenial anu geus aya saméméh datangna agama, lajeng jadi ékspresi anu mekar bareng jeung Islam.[8]

Étimologi

[édit | édit sumber]

Aya sababaraha sumber ngeunaan étimologi kecap “Sufi”. Pamadegan anu umum nyebut yén kecap éta asalna tina ṣūf (صوف) dina basa Arab, anu hartina bulu domba, nujul kana jubah basajan anu biasana dipaké ku para pertapa Muslim. Sanajan kitu, henteu kabéh Sufi maké jubah atawa pakean tina bulu domba. Aya ogé nu nyebut yén kecap Sufi asalna tina kecap ṣaf, nyaéta barisan dina shalat.

Téori étimologi séjén nyebut yén akar kecap Sufi asalna tina ṣafā (صفا), anu hartina “kabersihan” atawa “kemurnian”. Ieu pamadegan nekenkeun yén Sufisme museur kana kasucian hate jeung jiwa. Teori lianna ogé aya nu nyebut yén kecap tasawuf asalna tina basa Yunani theosofie, anu hartina élmu ketuhanan.

Définisi

[édit | édit sumber]

Loba ulama baheula jeung sarjana modéren anu nyobian méré definisi ngeunaan tasawuf atawa sufisme. Buya Hamka, salah sahiji ulama nasional, nétélakeun yén tasawuf téh “kahayang pikeun ngabenerkeun budi jeung nyucikeun batin,”[9] anu gampang kaharti sabab tasawuf identik jeung tazkiyatun-nafs (pembersihan jiwa). Annemarie Schimmel méré definisi tasawuf anu leuwih singget, nyaéta “diménsi mistik dina Islam.”[10] Definisi ieu sasuai jeung anu ditepikeun ku Seyyed Hossein Nasr, yén sufisme téh “diménsi batin (ésotéris) Islam anu miboga dasar dina Al-Qur’an jeung Sunnah Nabi.”[11]

Sajarah

[édit | édit sumber]

Sanajan sacara ésténsi geus dipraktékkeun ti mimiti ayana Islam, tapi istilah tasawuf—kawas fiqih jeung kalam—teu acan dipikawanoh dina mangsa hirupna Nabi Muhammad saw jeung para sahabatna. Istilah ieu mimiti kasohor nalika Abu Hasyim al-Kufi (w. 160 H/776 M) maké gelar al-Sufi di tukangeun ngarana,[12] sanajan kitu henteu hartina anjeunna sufi anu kahiji, sabab saméméhna geus aya tokoh-tokoh sufi anu kawentar, saperti Hasan al-Basri (w. 110 H/728 M). Sateuacan istilah tasawuf dipikawanoh dina mangsa awal, nurutkeun Reynold A. Nicholson anu dikutip ku Dimyati Sajari, wangun tasawuf dina awalna mangrupakeun gerakan kejuhudan (asketis) anu jadi wangun pangkolotna tina sufisme.[13][14]

Hasan al-Bashri (w. 110 H/728 M), saurang tabi’in anu hirup dina abad ka-8 Hijriah, nyaéta murid ti Huzaifah bin al-Yaman, sahabat Nabi Muhammad saw anu meunang kapercayaan pikeun nyimpen rusiah Rasulullah, kalayan gelar Shahibu Sirri Rasulullah (Nu Ngarawat Rusiah Rasulullah). Hasan al-Bashri, anu kaceluk ku kahirupanana anu basajan jeung zuhud, ngajadikeun anjeunna diaku minangka salah sahiji tokoh awal sufisme. Tapi, kahirupan basajan jeung zuhud mah lain hal anyar dina mangsa éta, sabab Nabi Muhammad saw jeung para sahabatna ogé geus nerapkeun kahirupan sapertos kitu. Malah, saméméh Islam datang, Muhammad ngora mindeng ngalakukeun khalwat di Gua Hira pikeun nyucikeun diri sarta ngajauhan masarakat jahiliyah.[15]

Tokoh sufi séjén anu sapaguron jeung Abu Hasyim al-Kufi nyaéta Ibrahim bin Adham (w. 165 H/782 M). Carita tobatna Ibrahim bin Adham kacida kasohorna jeung jadi legenda sufi: ti saurang pangeran Balkh robah jadi jalma anu hirupna kacida zuhudna. Nurutkeun carita ti Abu Nuaim, Ibrahim bin Adham pisan nekenkeun pentingna uzlah jeung tafakur.

Sapanjang mucunghulna rupa-rupa cabang élmu dina Islam dina abad ka-2 jeung ka-3 Hijriah, Ilmu Tasawuf ogé mekar. Rupa-rupa ajaran ngeunaan tasawuf mimiti mucunghul, tapi akhlak jadi beubeunangan utama tina sakabéh ajaran anu aya,[13] anu bisa kaharti minangka akhlak ka diri sorangan, akhlak ka sasama, jeung akhlak ka Allah. Ieu ajaran dimekarkeun tina tilu pilar agama dina Islam, nyaéta iman–islam–ihsan; dimana anu pamungkas, ihsan, jadi pondasi ogé tujuan tina prakték sufisme, nyaéta kaayaan nalika saurang sufi bisa pasrah sagemblengna ka Allah.[16]

Tempo ogé

[édit | édit sumber]

Rujukan

[édit | édit sumber]
  1. ↑ Qamar-ul Huda (2003), Striving for Divine Union: Spiritual Exercises for Suhraward Sufis, RoutledgeCurzon, hlm. 1–4, ISBN 9781135788438
  2. ↑ Knysh, Alexander D., “Ṣūfism and the Qurʾān”, in: Encyclopaedia of the Qurʾān, General Editor: Jane Dammen McAuliffe, Georgetown University, Washington DC.
  3. ↑ Bandingkeun: Nasr, Seyyed Hossein (2007). Chittick, William C. (éd.). The Essential Seyyed Hossein Nasr. The perennial philosophy series. Bloomington, Indiana: World Wisdom, Inc. hlm. 74. ISBN 9781933316383. Diaksés tanggal 2017-06-24. Sufisme mangrupikeun diménsi ésotérik atanapi jero dina Islam [...] ésotérisme Islam, kumaha ogé [...] henteu diwatesan ku Sufisme [...] tapi maniféstasi sareng kristalisasi anu pangpentingna sareng utami dina ésotérisme Islam tiasa dipendakan dina Sufisme.
  4. ↑ Shah 1964–2014, p. 30. "Numutkeun ka Idries Shah, Sufisme parantos aya ti saprak Adam and sareng inti tina sadaya agama, monotéisme atanapi henteu." Tingali filsafat perenial.
  5. 1 2 Massington, L. (2012). "Taṣawwuf". Encyclopaedia of Islam (2nd). Ed. P. Bearman. Brill. DOI:10.1163/1573-3912_islam_COM_1188. 
  6. 1 2 "tariqa | Islam". Britannica.com. (2014-02-04). 
  7. ↑ Salahudin, Asep (2013-12-18). Abah Anom: Wali Fenomenal Abad 21 & Ajarannya (Dina basa Indonesia). Noura Books. ISBN 978-602-1606-06-3.
  8. ↑ "Dialogue Talk". Diaksés tanggal 2025-08-03.
  9. ↑ Hamka. Tasawuf Modern. Jakarta: Republika Penerbit. ISBN 978-602-8997-98-0.
  10. ↑ Schimmel, Annemarie. "Dimensi-dimensi mistik dalam Islam". Universitas Indonesia Library (Dina basa Inggris Amerika). Diaksés tanggal 2025-08-03.
  11. ↑ Nasr, Seyyed Hossein (2019-12-30). Tasawuf Dulu dan Sekarang (Dina basa Indonesia). IRCiSoD. ISBN 978-602-7696-97-6.
  12. ↑ Syukur, HM. Amin. Menggugat Tasawuf: Sufisme dan Tanggung Jawab Sosial Abad 21. Yogyakarta: Pustaka Pelajar. hlm. 7–8. ISBN 979-907-572-6.
  13. 1 2 Sajari, Dimyati (2015-12-31). "KEOTENTIKAN AJARAN TASAWUF". Dialog (Dina basa Inggris). 38 (2): 145–156. doi:10.47655/dialog.v38i2.40. ISSN 2715-6230.
  14. ↑ Nicholson Reynold .a (1914). The Mystics Of Islam. Routledge and Kegan Paul Ltd, London.
  15. ↑ Nashr, Seyyed Hossein. The Garden of Truth: The Vision and Promise of Sufism, Islam's Mystical Tradition. San Francisco: HarperOne. hlm. 168. ISBN 978-0061625992.
  16. ↑ Internet Archive, William C. (2008). Sufism : a beginner's guide. Oxford : Oneworld Publications. ISBN 978-1-85168-547-9. Pemeliharaan CS1: Lokasi penerbit (link)
Dicomot ti "https://su.wikipedia.org/w/index.php?title=Tasawuf&oldid=684786"