Lompat ke isi

Domba Garut

Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Domba Garut
Ovis aries Priangan west of java
Klasifikasi ilmiah
Karajaan:
Animalia
Kelas:
Mamalia
Ordo:
Ungulata
Kulawarga:
Bovidae
Génus:
Ovis
Spésiés:
Ovis aries

Domba Garut (Ovis aries) nyaéta salasahiji jenis domba unggul anu asalna ti daérah Garut, hususna ti kacamatan Limbangan, anu tuluy sumebar ka sakuliah Jawa Barat ogé ka sakuliah Nusantara.[1][2]

Ieu sato dipikawanoh ogé ku sebutan Domba Priangan.[3] Tagogna kacida gagah tur pinuh ku wawanén, sanajan katingalina mah kalem.[1] Alatan éta ogé, domba Garut lolobana dijadikeun domba adu (domba tangkas) tinimbang domba angonan biasa.[4]

Lantaran kualitasna anu unggul dibandingkeun jeung domba lianna, harga domba Garut anu geus jadi juara atawa gedé bisa nepi ka puluhan malah ratusan juta rupiah.[4]

Sajarah

[édit | édit sumber]

Domba Garut (Ovis aries) mangrupa hasil persilangan (kawin silang) antara tilu jenis domba, nyaéta domba lokal (asli Indonésia), domba Capstaad ti Afrika Kidul, sarta domba Merino ti Australia.[4] Domba Capstaad geus leuwih ti heula aya di Garut, sedengkeun domba Merino mimiti didatangkeun dina abad ka-19 ku urang Walanda.[5]

Dumasar kana data sajarah, prosés persilangan ieu ditaratas ku Bupati Garut ka-8, nyaéta Radén Adipati Aria Wiratanudatar VII (1871-1915), anu miboga karesep kana dunya peternakan.[6]

Sebaran Populasi

[édit | édit sumber]

Daérah-daérah nu kasohor jadi sentra Domba Garut di antarana:

Sanajan kitu, kiwari Domba Garut geus sumebar ka sababaraha daérah di luar Garut. Malah dina acara Adu Domba atawa pasanggiri domba hias, nu jadi jawara téh mindeng asalna ti luar daérah.[7] Dina data taun 1999, tina 329.975 populasi domba nu aya, ngan 30% nu mangrupa ras murni Domba Garut, sedengkeun bibit-bibit unggulna loba dipiara di daérah Bogor, Bandung, jeung Sukabumi.[7]

Dedegan

[édit | édit sumber]
  1. Awakna rada gedé. Domba jalu nu geus kolot mibanda beurat antara 60-80 kilo, sedengkeun domba bikang mibanda beurat 30-40 kilo.
  2. Tanduk domba jalu kawilang gedé, melengkung ka tukang nu tungtung tandukna malik ka hareup, siga spiral. Tanduk kénca jeung katuhu ampir ngahiji
  3. Domba bikang teu mibanda tanduk.
  4. Buntutna pondok sarta rada gedé.
  5. Beuheungna rada kuat.
  6. Wangun ceulina rada panjang, pondok jeung sumedeng nu aya dina pangkal tanduk.
  7. Buluna leuwih panjang jeung lemes dibandingkeun jeung domba asli, warnana bodas, hideung, coklat atawa upa-rupa.
  8. Domba Garut alus pikeun jadi produsen daging.[3]

Catur rangga

[édit | édit sumber]
  • Ules beungeut: kasép, ngaménak, ngaules
  • Panon: kupa
  • Ceuli: rumpung, rumpung sapotong, ngadaun hiris jeung ngadaun nangka saeutik.
  • Tanduk: ngabendo, golong tambang, setengah gayor, gayor, léang-léang sogong
  • Kualitas tanduk: poslén, waja, beusi, gebog
  • Warna bulu: sambung, riben sebak, belang sapi, macan, jog-jog, laken, baracak, monyét, kunyuk, lunglum, pérak, bodas apu, jogja jeung riben méncéngés.
  • Buntut: ngabuntut beurit, ngabuntut bagong, ngadaun waru.
  • Scrotum: laér, ngarandu, ngajantung
  • Suku: mancuh, kuda, regang waru, meureup ucing.[2]

Istilah husus

[édit | édit sumber]
  1. Adeg-adeg: saimbangna wangun awak éta domba ti mimiti hulu nepi ka suku nu ditingali tina postur (awak, beuheung, jeung hulu), jingjingan (ukuran jeung wangun tanduk), ules (pasemonna).
  2. Baracak:kombinasi warna kulit domba antara dominasi warna hideung atawa dominasi warna bodas nu acak-acakan teu tangtu.
  3. Baralak:bulu domba nu wangunna siga bercak nu leuwih gedé.[2]

Seni kaparigelan

[édit | édit sumber]

Ieu pasanggiri mangrupa tempat kumpulna jalma-jalma nu miboga minat leuwih kana domba, ti mimiti nu boga domba, nu ngurusna, tokoh domba Garut sarta paguyuban organisasi profesi nu dihimpun dina HPDKI (Himpunan Peternak Domba Kambing Indonesia).[2]
Miara domba Garut minangka domba nu parigel (domba laga) geus lila dilakukeun ku masarakat Garut.[2] Biasana nu boga éta domba disebut juragan.[2] Nu miara domba Garut kudu miboga jiwa seni nu husus sarta bisa akrab jeung éta domba.[2] Loba tarékah nu dilakukeun ku para pamilik jeung nu ngurus domba sangkan bisa ngahasilkeun domba nu unggul, lantaran ieu patalina jeung harga jual domba éta sorangan.[2] Lantaran miara domba Garut asup kana bagéan miara seni, aya kabungah ti diri pamilik domba nalika domba manéhna nu tandang di lapang mintonkeun hiji kaparigelan saluyu jeung wirahma ketukan kendang.[2] Dina seni kaparigelan domba Garut ieu diajén ku sawatara jalma di antarana:[2]

  1. Dewan hakim
  2. Girang pangajén
  3. Wasit

Domba garut minangka domba laga ngawengku sababaraha kelas di antarana:[2]

  1. Kelompok kelas A kalawan beurat 60–80 kg
  2. Kelompok kelas B kalawan beurat 40–59 kg
  3. Kelompok kelas C kalawan beurat 25–39 kg

Aya ogé nu disebut kelas pasangan nyaéta kelas dumasar sasaruaan cicirén nu husus. Kelas pasangan diayakeun pikeun domba nu mibanda ciri nu sarua, misalna waé tina warna bulu, wangun tandukna, beuratna, jangkungna, jeung réa-réa deui.[2]

Kritéria peunteun dina seni katangkasan/kaparigelan ngawengku:

  • Adég-adég: Kageulisan sarta kaséhatan fisik domba.
  • Téhnik Neunggar: Cara domba neunggar lawan (kaasup kakuatan sarta akurasi).
  • Wawanén: Sikep domba nalika aya di jero pakalangan.

Klasifikasi Wangun Tanduk

[édit | édit sumber]

Salaku domba adu, wangun tanduk mangrupa ciri utama anu nangtukeun estetika sarta harga jualna. Dumasar kana pakem peternak Garut, aya sababaraha jinis wangun tanduk:[8]

  1. Ngabendo: Wangun tanduk anu melengkung ka handap terus malik deui ka hareup, jiga wangun Bendo.
  2. Leupang: Tanduk anu arahna ngagigir (rubak), mere gambaran gagah tur perkasa.
  3. Golong Tambang: Tanduk anu melengkungna muter sarta miboga tekstur jiga tambang.
  4. Ngagayot: Tanduk anu arahna ngagantung atawa melengkung ka handap pisan.

Karakteristik Fisik Séjénna

[édit | édit sumber]

Dumasar kana standar bibit unggul, Domba Garut miboga ciri mandiri dina bagian kupingna, nyaéta:[4]

  • Ngadaun Hiris: Kuping anu panjangna kirang ti 4 cm.
  • Muringis: Kuping anu leuwih pondok sarta nyumput di tukangeun tanduk.

Referensi

[édit | édit sumber]
  1. 1 2 Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 39.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Profil Domba Garut Archived 2011-01-11 di Wayback Machine (Diakses tanggal 29 September 20011)
  3. 1 2 Domba Garut Archived 2011-10-06 di Wayback Machine (Diaksés tanggal 29 Séptémber 2011).
  4. 1 2 3 4 Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 40. Salah ngutip: Tanda <ref> tidak sah; nama "buku1" didefinisikan berulang dengan isi berbeda
  5. ↑ Dinas Perikanan dan Peternakan Kabupaten Garut. "Domba Garut: Plasma Nutfah Asli Jawa Barat." Diskanak Garut[tumbu nonaktif].
  6. ↑ Kementerian Pertanian Republik Indonesia. (2011). Keputusan Menteri Pertanian Nomor 2914/Kpts/OT.140/6/2011 tentang Penetapan Rumpun Domba Garut.
  7. 1 2 Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 41.
  8. ↑ Dinas Perikanan dan Peternakan Kabupaten Garut. (2020). Profil Plasma Nutfah Domba Garut.
Dicomot ti "https://su.wikipedia.org/w/index.php?title=Domba_Garut&oldid=705917"