Jawa Kulon

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
(dipindahkeun ti Jawa Barat)
Luncat ka: pituduh, sungsi
Jawa Kulon
West Java coa.svg

Lambang Jawa Kulon
"Gemah Ripah Répéh Rapih"
IndonesiaWestJava.png

Peta lokasi Jawa Kulon
Koordinat
Dasar hukum
Tanggal penting
Ibu kota Bandung
Gubernur Ahmad Heryawan
Lega 34.669,11 km2
Pangeusi 32.000.000 (+/-)
Kapadetan
Kabupatén 17
Kota 9
Kacamatan 558
Kalurahan/Désa 5.778
Suku Suku Sunda, Suku Cirebon, Suku Minangkabau, Suku Baduy Suku Betawi, Suku Melayu, Suku Jawa Banyumasan jeung ampir sakabéh suku bangsa sa-Indonésia.
Ageman Islam (96,51%), Protéstan (1,24%), Katolik (0,70%), Buda (0,24%), Hindu (0,10%).
Basa Basa Indonesia, Basa Sunda, Basa Cirebon, Basa Minangkabau, Basa Jawa dialek Banyumasan, Basa Melayu, Basa Betawi, Basa Melayu dialek Betawi
Zona waktu WIB
Lagu Daérah

Ramatloka resmi: http://www.jabar.go.id

(?)

Jawa Kulon (Basa Indonésia: Jawa Barat, disingget jadi "Jabar") nyaéta salah sahiji propinsi di Indonésia. Ayana di beulah kulon pulo Jawa jeung ibukota sarta puseur urban panggedena nyaeta Bandung, nya kitu sanajan loba padumuk dinu juru kaler propinsi matuh di wewengkon suburban komo nepi ka wewengkon urban anu aya di Jakarta, sanajan kota eta perenahna di luar propinsi administratip. Populasi propinsi ieu aya 46,3 juta (dina 2014) jeung ieu téh propinsi panggegekna di Indonésia.

Wewengkon puseur Bogor, hiji kota di Propinsi Jawa Kulon, ngabogaan salah sahiji kapadetan populasi anu pangluhurna di sakuliah dunya, mungguh Bekasi jeung Depok pada-pada suburban paling populated katujuh jeung kasapuluh di dunya (Tangerang di Propinsi Banten meungkeut kasalapan); dina 2014 Bekasi ngabogaan 2.510.951 jeung Depok 1.869.681 jiwa. Sakabéh kota ieu teh suburban nu Jakarta.

Sajarah[édit | édit sumber]

Laratan arkéologis manusa nu pangkolotna aya di wewengkon nu digali di Anyer (basisir kulon Jawa) jeung bukti budaya metalurgi perunggu jeung beusi anu wayahna teh milénium kahiji masehi. Buktina Kabudayaan prasajarah Buni (lebah Bekasi ayeuna) mangrupa karajinan taneuh anu saterusna dikembangkeun deui ku bukti anu kapanggih ti Anyer nepi ka Cirebon. Artefacts (tanggal ti 400 SM - Maséhi 100)., Saperti peti kadaharan jeung inuman, nu kapanggih lolobana salaku hadiah astana. Aya ogé bukti arkéologis di Lokasi Arkeologi Batujaya ari tanggalna ti abad kadua masehi [rujukan?] Tuluy, nurutkeun Dr Tono Djuwantono, lulugu Badan Arkeologi Bandung, Candi Jiwa di Batujaya, Karawang, Jawa Kulon ogé diwangun kira-kira waktu ieu. [rujukan?]

Salah sahiji bukti pangheubeulna anu dipikanyaho [klarifikasi diperlukeun] nu kacatet sajarah di Indonésia nyaeta tatapakan karajaan Tarumanagara, di mana tujuh batu abad kaopat nu ditulis make aksara Wengi (dipaké dina jaman Pallawa India) dina basa Sanskerta ngajéntrékeun raraja ti karajaan Tarumanagara. Catetan administrasi Tarumanegara lumangsung nepi ka abad genep, sajaman jeung serangan Sriwijaya, nu dinyatakeun di prasasti Kota Kapur (686 Masehi).

Karajaan Sunda salajengna jadi daya pangereh wewengkon ieu, sakumaha kacatet dina prasasti Kebon Kopi II (Maséhi 932).

Hiji Ulama, Sunan Gunung Jati, ngancik di Cirebon, seja nyebarkeun dunya Islam di kota pagan. Mungguh, Kasultanan Demak di Jawa tengah tumuwuh jadi ancaman saharita pikeun karajaan Sunda. Pikeun ngalawan ancaman eta, Prabu Surawisesa Jayaperkosa nandatanganan hiji jangji (katelahna Pajangjian Luso Sunda) jeung Portugis dina 1512. Bayaranna, Portugis dibéré hiji gentos jang ngawangun bénténg jeung bangsal di tatar ieu, sami oge bentuk pasatujuan dagang jeung karajaan. pajangjian internasional kahiji antara Sunda jeung Éropa ieu dipieling ku ngarenah tugu batu Padrao di gigireun Walungan Ciliwung dina 1522.

Sanajan pasini jeung Portugis geus dipiadeg, eta teu bisa dilakukeun. Palabuhan Sunda Kalapa ragrag ka satru Kasultanan Demak jeung Kasultanan Cirebon (urut nagara vassal Karajaan Sunda) dina 1524, sanggeus pasukan maranéhanana nu dipingpin Palatehan alias Fadillah Khan ngawasa kota. Dina 1524/1525, pasukan maranéhanana dipingpin Sunan Gunung Jati ogé nyita palabuhan Banten terus ngadegkeun Kasultanan Banten nu sasarengan jeung Kasultanan Demak. Perang antara karajaan Sunda kalawan kasultanan Demak jeung Cirebon hantem keur lima taun nepi ka pajangjian damai anu dirempugan dina 1531 antara Raja Surawisesa jeung Sunan Gunung Jati. Ti 1567 nepi ka 1579, diereh raja pamungkasna Raja Mulya, alias Prabu Surya Kencana, karajaan Sunda nyorang kamunduran, dasarna tina tekenan Kasultanan Banten. Sanggeus 1576, karajaan teu bisa ngajaga puseur dayeuhna di Pakuan Pajajaran (Bogor ayeuna) terus saeutik demi saeutik Kasultanan Banten ngarebut wewengkon urut Karajaan Sunda. Kasultanan Mataram ti Jawa tengah ogé nyita wewengkon Parahyangan, wareh tenggara karajaan.

Dina abad genep belas, pausahaan Walanda jeung British ngadegkeun kapal dagang maranéhanana di Jawa Kulon sanggeus elehna Kasultanan Banten. Nepi ka tilu ratus taun ka hareup, Propinsi Jawa Kulon labuh dina administrasi Hindia Walanda. Jawa Kulon resmi dinyatakeun minangka propinsi Indonesia taun 1950, ngarujuk kana hiji pernyataan ti Staatsblad nomer 378. Basa 17 Oktober, 2000, salaku bagian ti pulitik desentralisasi nasional, Banten dipisahkeun ti Jawa Kulon tuluy dijieun jadi propinsi anyar. Geus aya usulan panganyarna pikeun ngaganti ngaran propinsi Pasundan ("Tatar Sunda") anu diala ti sajarah Jawa Kulon. [6] [7]

Pamarentahan[édit | édit sumber]

Saprak Lahirna Kabupatén Bandung Kulon taun 2008, [8] Propinsi Jawa Kulon kabagi kana 9 kota jeung 17 kabupatén. Ieu 26 kota jeung kabupatén tuluy dibagi deui kana 620 Kacamatan, nu ngandung 1,576 Kalurahan jeung 4,301 désa Kabupatén ka 18 ieu dibentuk dina Oktober 2012 - Kabupaten Pangandaran. - ti satengah kidul Kabupatén Ciamis; tuluy dina 25 Oktober 2013 DPR Indonésia nyoba mariksa draft hukum ngeunaan ngadegna 57 calon kabupatén (sarta 8 propinsi anyar), kaasup salajengna tilu kabupatén di Jawa Kulon - Garut Kidul, Sukabumi Kaler, jeung Bogor Kulon - tapi tina kabupatén anyar ieu tilunana teu dipintonkeun kapisah dina peta di handap, atawa dina tabel di handap.

Kota jeung Kabupaten di Jawa Kulon
  1. Kota

  2. Bekasi
  3. Depok
  4. Bogor
  5. Sukabumi
  6. Cimahi
  7. Bandung
  8. Tasikmalaya
  9. Banjar
  10. Cirebon
Map of West Java with its cities and regencies names
Nami Puseur Dayeuh Area
in Square km
Population
2005 estimate
Population
2010 Census
Population
2014 estimate[1]
Kota Bandung 167,27 2.288.570 2.394.873 2.575.478
Kota Banjar 113,49 162.383 175.157 188.365
Bekasi City 206,61 1.993.478 2.334.871 2.510.951
Bogor City 118,50 891.467 950.334 1.022.002
Cimahi City 39,27 546.879 541.177 581.989
Cirebon City 37,36 308.771 296.389 318.741
Depok City 200,29 1.374.903 1.738.570 1.869.681
Sukabumi City 48,25 291.277 298.681 321.205
Tasikmalaya City 171,61 582.423 635.464 683.386
Bandung Regency Soreang 1.767,96 4.037.274 3.178.543 3.418.246
Bekasi Regency Cikarang 1.224,88 1.983.815 2.630.401 2.828.767
Bogor Regency Cibinong 2.710,62 3.829.053 4.771.932 5.131.798
Ciamis Regency Ciamis 2.424,71 1.511.942 1.532.504 1.648.075
Cianjur Regency Cianjur 3.840,16 2.079.770 2.171.281 2.335.024
Cirebon Regency Sumber 984,52 2.044.257 2.067.196 2.223.089
Garut Regency Garut 3.074,07 2.196.422 2.404.121 2.585.423
Indramayu Regency Indramayu 2.040,11 1.689.247 1.663.737 1.789.204
Karawang Regency Karawang 1.652,20 1.926.471 2.127.791 2.288.254
Kuningan Regency Kuningan 1.110,56 1.045.691 1.035.589 1.113.686
Majalengka Regency Majalengka 1.204,24 1.167.566 1.166.473 1.254.440
Pangandaran Regency Citakan:Ill ** ** ** **
Purwakarta Regency Purwakarta 825,74 753.306 852.521 916.812
Subang Regency Subang 1.893,95 1.380.047 1.465.157 1.575.649
Sukabumi Regency Sukabumi 4.145,70 2.168.892 2.341.409 2.517.982
Sumedang Regency Sumedang 1.518,33 1.014.019 1.093.602 1.176.074
Tasikmalaya Regency Singaparna 2.552,19 1.619.052 1.675.675 1.802.043
West Bandung Regency Citakan:Ill 1.305,77 * 1.510.284 1.624.179
Totals 35.377,76 38.886.975 43.053.732 46.300.543
Notes

* - populasi taun 2005 téh kaasup dina total pikeun Kabupatén Bandung, nu mana Kabupatén Bandung Kulon bihari jadi bagianana.

** - Inohong pikeun Kabupatén Ciamis kaasup Kabupatén Pangandaran anyar, nu dijieun dina 2012..

Jawa Kulon kungsi dipingpin ku sababaraha Gubernur anu baris ditataan saperti ieu di handap:[2]

Gubernur ka- Ngaran Gubernur Mimiti Mingpin Ahir Kapamingpinan
1 KH. Mas Sutardjo 1945 1945
2 Mr. Datuk Djamin 1945 1946
3 Drs. Murdjani 1946 1946
4 R. Mas Sewara 1946 1952
5 Sanusi Hardjadinata 1952 1956
6 Ipik Gandamana 1956 1960
7 Mayjen Mashudi 1960 1970
8 Mayjen Solihin GP 1970 1975
9 Mayjen Aang Kunaefi 1975 1985
10 Mayjen Moh. Jogie SM 1985 1993
11 Mayjen Nuriana 1993 2003
12 Danny Setiawan 2003 2008
13 Ahmad Heryawan, Lc. 2008 Dugi ka kiwari

Géograpi[édit | édit sumber]

Jawa Kulon wawatesan jeung Jakarta sarta Propinsi Banten di kulon, jeung Jawa Tengah di wétan. Ka kalér nyaéta Laut Jawa. Ka kidul nyaeta Sagara Hindia. Beda jeung propinsi lianna di Indonesia nu puseur dayeuh maranéhanana aya di wewengkon basisir, ibukota propinsi, Bandung, aya di wewengkon pagunungan di puseur propinsi. Propinsi Banten ieu baheulana bagean Propinsi Jawa Kulon tapi dijadikeun propinsi kapisah dina 2000. Jawa Kulon, di beulah kulon teh pangpadetna katilu di Pulo Jawa, mangrupakeun imah nu ampir 1 tina 5 urang Indonésia.

Propinsi Jawa Kulon jeung Banten, salaku bagian ti Ali Seuneu Pasipik, boga leuwih loba gunung boh seuneuan boh henteu, tibatan propinsi lianna di Indonesia. Wewengkon pagunungan vulkanik nu lega di tatar Jawa Kulon ieu tradisionalna katelah Parahyangan (ogé katelah Priangan) nu hartina "Pangancikan rahyang (dewa)". Hal ieu dianggap salaku tatar jantung urang Sunda. Titik pangluhurna di Jawa Kulon nyaéta Gunung Ciremai (3,078 méter) nu ngawatesan kabupatén Kuningan jeung Majalengka. Jawa Kulon ngabogaan lemah vulkanik anu subur. Tatanén, utamana budidaya sangu tuhur tradisional (katelah Huma), geus jadi jalan hirup masarakat Sunda tradisional.

Saprak jaman kolonial VOC jeung Hindia Walanda, Propinsi Jawa Kulon geus dipikawanoh minangka wewengkon pakebonan produktip keur kopi, teh, kina, sarta loba pepelakan dagang séjén. Wewengkon pagunungan Jawa Kulon ogé mangrupa produsen utama angeun jeung tutuwuhan kembangan hias. Situs tropis andika, udara tiis, jeung tetempoan éndah rea ampir sakuliah Jawa Kulon jeung Banten iwal dinu beulah kalér (basisir laut Jawa). Landscape propinsi ieu mangrupa gunung vulkanik, rupa bumi lungkawing, leuweung, gunung, walungan, lahan tatanén subur, sarta palabuhan laut alam. [11]

Ngocor ngaliwatan lelebak Bandung ka kalér nyaeta Walungan Citarum, anu pangpanjangna jeung pangpentingna di propinsi ieu. walungan sapanjang 300 km ieu mangrupakeun tempat 3 bendungan, nyaéta Cirata Dam, Saguling Dam, jeung Jatiluhur Dam. walungan ieu ema parna ku kokotor industri jeung rumah tangga nepi ka titik nu geus bisa dibilang 'walungan pangkotorna di dunya' ku batur.

Jawa Kulon (sanggeus Banten misah) populasina 35.500.611 (perkiraan taun 2000) jeung legana 34736 Km2.

Jawa Kulon diwatesan ku Jakarta jeung propinsi Banten di beulah kulon, ku Jawa Tengah di beulah wétan. Di beulah kalér Laut Jawa. Di beulah kidul Samudra Hindia. Teu saperti umumna propinsi di Indonesia nu ibukotana di daérah basisir, ibukota Jawa Kulon Bandung ayana di daérah pagunungan sarta daérahna dilingkung ku gunung.

Basa resmi anu digunakeun nya éta Basa Indonesia, basa séjénna anu loba dipaké nya éta basa Sunda. Di sawatara wewengkon pakidulan anu deukeut ka wates Jawa Tengah, migunakeun basa Jawa. Di wewengkon Cirebon jeung sabudeureunana (Majalengka, Indramayu, Sumber), dipaké dua rupa basa nu nyoko ka basa Sunda jeung basa Jawa.

Gunung Aktif

No Ngaran Gunung Luhurna Gunung (m)
1 Karang 1 778
2 Kiara Brebes-Gagak 1 511
3 Gagak 1 917
4 Perbakti 1 699
5 Salak 2 211
6 Gedé 2 958
7 Patuha 2 434
8 Wayang 2 182
9 Windu 2 054
10 Tangkuban Parahu 2 084
11 Papandayan 2 665
12 Kawah Manuk 1 950
13 Kawah Kamojang 1 730
14 Guntur 2 249
15 Galunggung 2 168
16 Kawah Karah 1 125
17 Ceremai 3 078

Ekonomi[édit | édit sumber]

Munggaran, ékonomi balarea Sunda di Jawa Kulon ngandelkeun pisan kana budidaya béas. karajaan kuna nu ngadeg di Jawa Kulon saperti Karajaan Tarumanagara jeung Sunda dipikawanoh ngandelkeun pajeg sangu jeung pangasilan tatanén. Daur hirup urang Sunda buhun teh muterna tara jauh tina daur pamotongan béas. festival panén béas tradisional saperti Seren Taun téh mangrupakeun hal penting. Dewi béas kuna, Nyi Pohaci Sanghyang Asri, aya dina budaya Sunda. Sacara tradisional, masarakat Sunda osok maké budidaya pare tuhur (huma). Sanggeus wewengkon Mataram mekar nepi ka tatar Parahiangan mimiti abad ka-17 ngiringan kampanye Sultan Agung narajang Batavia Walanda (ayeuna Jakarta), sawah (budidaya pare baseuh) mimiti diadopsi di lelebak kalér Jawa Kulon. Kabupatén saperti Indramayu, Cirebon, Subang, Karawang jeung Bekasi ayeuna ogé katelah wewengkon konci panghasil sangu. Wewengkon pagunungan Jawa Barat nyadiakeun angeun, kembang jeung loba ngahasilkeun horticultural pikeun Jakarta jeung Bandung. Pangingonan di Jawa Kulon ngahasilkeun produk cisusu jeung daging.

Jaman Kolonial[édit | édit sumber]

Salila Pausahaan Hindia Wetan (VOC) Walanda jeung jaman Hindia Walanda, Propinsi Jawa Barat labuh dina administrasi Walanda nu puseurna di Batavia. Pamaréntah kolonial Walanda ngawanohkeun pepelakan dagang saperti teh, kopi, jeung kina. Saprak abad ka-18, Jawa Kulon (katelah "De Preanger") dipikawanoh minangka wewengkon pakebonan produktip, sarta jadi pagalo jeung padagangan jeung ekonomi dunya. Palayanan saperti transportasi jeung perbankan disadiakeun pikeun nu boga pakebonan Walanda nu jegud tea. Jawa Kulon dipikawanoh minangka salah sahiji wewengkon anu maju pangheubeulna di Nusantara Indonésia. Dinu mimiti abad 20, pamaréntah kolonial Walanda ngembangkeun infrastructures pikeun tujuan ekonomi, utamana pikeun ngarojong pakebonan Walanda di wewengkon ieu. Jalan jeung rel karéta diwangun pikeun nyambungkeun wewengkon perkebunan leuweung jeung puseur urban saperti Bandung sarta palabuhan Batavia.

Sanggeuns Kamerdikaan[édit | édit sumber]

Sanggeus kamerdikaan Indonésia dina 1945, Jawa Kulon jadi wewengkon pangrojong Jakarta, ibukota Indonesia. Jakarta angger jadi puseur bisnis jeung pulitik Indonesia. Sababaraha kabupatén jeung kota di Jawa Kulon saperti Bogor, Bekasi jeung Depok dimekarkeun minangka ngarojong wewengkon Jakarta jeung ngabentuk wewengkon Jakarta Raya atawa Jabodetabek (Jakarta, Bogor, Depok, Tanggerang jeung Bekasi). Wewengkon kalér Jawa Kulon geus jadi wewengkon industri utama. Wewengkon saperti Bekasi, Cikarang jeung Karawang diaplak ku pabrik jeung industri. Wewengkon dina jeung sakuriling Bandung ogé dikembangkeun jadi wewengkon industri.

Tourism[édit | édit sumber]

Rahayu ku kaendahan alami jeung budaya anu beunghar, pariwisata ogé mangrupa industri penting di Jawa Kulon. Wewengkon Puncak jeung Bandung geus lila dipikawanoh salaku tujuan tungtung minggu populér pikeun urang Jakarta. Ayeuna Bandung ge geus dikembangkeun jadi tujuan balanja anu srimanganti jeung narecis, popular teu saukur antara urang Indonésia utamana Jakarta, tapi ogé tujuan balanja populér pikeun wargi Malaysia jeung Singapur. Kota basisir kuno Cirebon ogé populér salaku tujuan pariwisata budaya saprak kota eta ngabogaan sababaraha keraton sarta loba lokasi sajarah saperti Guha Sunyaragi. Tujuan pariwisata populér séjén diantarana Kebon Raya Bogor, Taman Safari Indonesia, Tangkuban Parahu crater, Cai panas Ciater, Kawah Bodas crater kiduleun Bandung, Basisir Pangandaran, sarta sagala rupa resorts gunung di Cianjur, Garut, Tasikmalaya, jeung Kuningan.

Demografik jeung Bahasa[édit | édit sumber]

Jujutan jumlah populasi
Taun Populasi  %±
1971 21.623.529
1980 27.453.525 27.0%
1990 35.384.352 28.9%
1995 39.206.787 10.8%
2000 35.729.537 −8.9%
2010 43.053.732 20.5%
2014 46.300.543 7.5%
2000 Census decline due to Banten split. Source: Statistics Indonesia 2010, Ministry of Health 2014 Estimate[3]

Jawa Kulon mangrupakeun lemah cai tulen urang Sunda anu ngabentuk grup étnis panglobana di Jawa Kulon, dituturkeun ku urang Jawa anu pindah ka propinsi ieu sababaraha abad ka tukang. Saprak Jakarta jeung wewengkon sakurilingna, kaasup oge Jawa Kulon, ngajadi puseur bisnis jeung puseur pulitik Indonesia, propinsi ieu mincut rupa-rupa jalma ti sakuliah Indonesia. Matakna pribumi Indonesia nu séjén saperti étnis Minangkabau, Batak, Malayu, Madura, Bali, Ambon jeung loba urang Indonésia séjén anu pindah kadieu jeung matuh di kota Jawa Kulon ogé bisa gampang kapanggih. wewengkon urban Jawa Kulon ogé boga populasi signifikan urang Cina Indonésia.

Populasi Jawa Kulon ieu nunda di 43.054.000 dina pertengahan 2010 sahingga propinsi panggegekna Indonésia, imah nu 18% tina total nasional di 1,8% tina lelemah nasional. [12] Kumisan ti daerah husus Jakarta, mangrupa propinsi pangpadetna di nagara ieu kalawan rata-rata 1.236 urang per km² (data 2010). Laju pertumbuhan populasi kacatet dina sapuluh taun 2010 ieu 1.9%, [13]

Iwal basa Indonesia, basa nasional resmi nagara, basa lian nu loba dipaké di propinsi ieu nyaeta Basa Sunda. Dina sawatara wewengkon lebah wates kidul jeung Propinsi Jawa Tengah, basa Jawa ogé diucapkeun. Basa utama nu dipaké di Cirebon sarta wewengkon di deukeutna (Majalengka, Indramayu, Sumber) nyaéta basa Cirebon, dialek basa Jawa jeung pangaruh Sunda. [14] Basa Indonesia loba diucapkeun salaku basa kadua.

Budaya[édit | édit sumber]

Urang Sunda babagi Pulo Jawa jeung urang Jawa, sarta utamana ngancik di Jawa Kulon. Sanajan urang Sunda hirup sapulo jeung urang Jawa, budaya maranéhanana téh béda, tuluy maranehna ogé nganggap maranehna aya di wewengkon budaya kapisah nu disebut Pasundan atawa Tatar Sunda. Lamun aya nu pindah ti Propinsi Jawa Kulon ka Propinsi Jawa Tengah atawa Wetan hartina bisa disebut pindah ti Sunda ka dunya Jawa. Bandung, ibu kota Jawa Kulon, dianggap salaku puseur budaya urang Sunda. Loba Kasenian pribumi Sunda anu dikembangkeun di kota ieu. Propinsi deukeutna Banten, nu ieu baheulana bagean Jawa Kulon saméméh jadi propinsi sorangan, sami ogé dianggap bagean ti Pasundan.

Music[édit | édit sumber]

Orchestra Gamelan[édit | édit sumber]

Kasenian musik Sunda, mangrupakeun ekspresi tina émosi budaya Sunda, express lemesna jeung lungguh Sunda. orchestra Degung diwangun ku gamelan Sunda.

Iwal bentuk Sunda tina gamelan di Parahyangan, wewengkon Cirebon ngukut tradisi musik anu béda. Di antara sababaraha gamelan ensembles Cirebon dua nu pangmindengna kadéngé nyaeta gamelan pelog (a non-equidistant sistim tuning heptatonic) sarta gamelan Prawa (a semi-equidistant pentatonik sistim tuning). Gamelan pelog tradisionalna ditangtayungan pikeun Tayuban, Wayang Cepak, jeung ngadengekeun jeung musik ibing Keraton di Cirebon. Mungguhing gamelan Prawa ieu tradisional ditangtayungan pikeun Wayang Purwa.

Cirebon ogé ngukut ensembles gamelan husus di antarana: Sekaten, nu diputer di Keraton pikeun nyirian waktos penting dina Kalénder Islam. Denggung, ogé ensemble Keraton nu dipercaya boga sajumlah "kakuatan lembut". Sarta Renteng, hiji ensemble anu kapanggih boh Cirebon jeung Parahyangan anu dipikawanoh ku gaya maén tarik jeung energetic.

Zhither ensembles[édit | édit sumber]

Tembang Sunda mangrupa genre musik vokal Sunda dipirig ku ensemble pati dua kacapi (zither) jeung suling. Tembang hartina lagu atawa sajak jeung Sunda mangrupa susunan geografis, sajarah, budaya nu nyirian bumi nu masarakat Sunda Indonésia. Musik jeung puisi tembang Sunda pakait raket jeung Parahyangan (hartina nu pangancikan rahyang), dataran luhur nu ngabagi bagian tengah jeung kidul Sunda. Kaendahan alam Parahiangan, hiji wewengkon tatanén subur dikurilingan ku gunung, lemesna jeung lungguh Sunda téh ngeunteung dina loba tembang Sunda. [15]

Kacapi suling teh tembang Sunda tanpa vokal.

Tarawangsa nyaeta seni populér pituin anu dilakonan dina ensemble nu diwangun ku tarawangsa (a biola kalawan pin ahir) jeung jentreng (sajenis zither tujuh senar). Eta dipirig ku ibing rusiah nu disebut Jentreng. Ibing mangrupa bagian tina ritual ngagungkeun Dewi Pare Sri. upacara ieu pakait jeung ritual sukur patali jeung panén béas. Tarawangsa ogé bisa dianggap pikeun ngajadikeun cageur atawa komo keur hiburan tulen.

Bamboo ensembles[édit | édit sumber]

Tilu tipe utama ensembles awi Sunda nyaeta angklung, calung, sarta arumba. Ciri pasti unggal ensemble mangrupa-rupa nurutkeun kana konteks, instrumén nu patali, jeung popularitas relatifna.

Angklung téh istilah generik pikeun sét katala, rattles awi shaken. Angklung diwangun ku pigura kana nu ngagantung sababaraha tebih beda awi kerung. Angklung nu diputer kawas handbells, jeung unggal alat diputer ka catetan beda. rattles Angklung nu dimaénkeun di pola interlocking, biasana jeung ngan hiji atawa dua instrumén dimaénkeun per jalma. ensemble Nu dipaké dina processions Sunda, sakapeung jeung trance atawa kaulinan akrobat. Dijalankeun dina ritual kahirupan-siklus I jeung feasts (hajat), angklung dipercaya pikeun ngajaga kasaimbangan jeung harmoni di kampung. Dina nitis anak paling modern, angklung anu dipigawé di sakola salaku bantuan ka diajar ngeunaan musik.

Nu Angklung meunang perhatian leuwih internasional lamun Daeng Soetigna, ti Bandung, Jawa Kulon, dimekarkeun nu notations angklung teu ngan pikeun muterkeunana pelog tradisional atawa skala sléndro, tapi ogé skala diatonic dina 1938. Saprak harita, angklung mindeng diputer bareng jeung instrumen musik kulon séjén dina orchestra. Salah sahiji pintonan well-dipikawanoh munggaran angklung dina orchestra ieu salila Konférénsi Bandung dina 1955.

Kawas maranéhanana di angklung, instrumén nu ensemble calung anu tina awi, tapi unggal diwangun ku sababaraha tabung béda katala tetep onto sapotong awi; pamuter nu nahan alat dina leungeun kénca sarta panarajangan éta jeung beater diayakeun di katuhu-Na. calung pangluhurna-pitched ngabogaan jumlah greatest tina tabung jeung aktivitas musik densest; ka sahandapeun-pitched, jeung dua tabung, boga saeutikna. Calung ieu ampir sok patali jeung humor earthy, sarta dicoo ku lalaki.

Arumba nujul kana susunan xylophones awi diatonically katala, mindeng dicoo ku awewe. Hal ieu remen ngagabung ku instrumen modern, kaasup set kendang, gitar listrik, bass, jeung kibor.

Wayang[édit | édit sumber]

Wayang golek mangrupakeun bentuk tradisional padalangan ti Sunda. Jiga wayang kulit kalangkang nu leuwih dipikawanoh (wayang kulit) nu kapanggih di sesa Jawa jeung Bali, wayang golék dijieun tina kai sarta tilu dimensi, lain dua dimensi. Maranehna make tangkal cau nu dimana dalangna nangtung, tukangeun hiji dalang dibarengan ku orchestra gamelanna nepi ka 20 musisi. gamelan ngagunakeun skala lima not sabalikna skala tujuh not dunya kulon. Musisina dipandu ku drummer, anu dina gilirannana ieu dipandu ku sinyal ti dalang béré pikeun ngarobah wanda atawa Pace nu diperlukeun. Wayang golék dipaké ku urang Sunda pikeun nyaritakeun sandiwara epik "mahabarata" sarta rupa-rupa tipe sandiwara moral séjén.

Ibing[édit | édit sumber]

Artikel utami: Ibing Sunda

Ibing Sunda nembongkeun pangaruh rupa-rupa golongan nu geus badagang sarta matuh di wewengkon ieu mangabad-abad, tapi angger uniquely has, jeung variasina ti anggun ka pola dinamis syncopated drumming, gancang flicks pigeulang, gerakan hip sensual, sarta taktak gancang sareng watak teu jeung anggahotana isolations. Meureun Jaipongan teh ibing tradisional nu pang populerna diantara urang Sunda. Hal ieu bisa dipigawé sorangan, dina grup, atawa duaan. Ibing Merak nyaeta ibing awewe diideuan ku oyagna merak sarta buluna dicampurkeun jeung gerakan klasik ibing Sunda. Ibing Merak ngalambangkeun kaéndahan alam.

Folktales jeung carita legenda[édit | édit sumber]

Aya carita jeung folktales ditulis ti carita Pantun Sunda[16] Diantara folktale jeung carita dipikawanoh nyaeta:

  • Mundinglaya Dikusumah, anu ngabejaan Mundinglaya ngadatangan Jabaning Langit pikeun manggihan Layang Salaka Domas. Ieu téh carita simbolis tina Surawisesa ngadatangan Malaka pikeun nyieun perjangjian karapihan jeung Portugis saméméh 1522.
  • Lutung Kasarung, ngabejaan kahirupan hiji putri geulis, dina jaman karajaan Pasir Batang, hiji vassal karajaan Sunda. Manéhna nagenan kajahatan tetehna anu rék ngarebut hakna katuhu minangka ratu.[17]
  • Ciung Wanara, ngabejaan gelut antara dua pangéran karajaan Sunda sarta sajarah walungan Cipamali (ayeuna walungan Brebes) salaku wates antara Sunda jeung Jawa.
  • Sangkuriang, nu ngabejaan carita creation Gunung Tangkuban Parahu jeung dano kuna Bandung. [18]

Sastra[édit | édit sumber]

Pustaka Sunda kuna, diantarana nyaéta:

  • Bujangga Manik, nu ditulis di 29 daun lontar sarta diteundeun di Perpustakaan Bodleian di Oxford saprak 1627, nyebutkeun leuwih ti 450 ngaran tempat, wewengkon, walungan jeung gunung nu aya di Pulo Jawa, pulo Bali sarta pulo Sumatra[19]
  • Carita Parahyangan, nétélakeun raraja Sunda sarta karajaan saacan jaman Islam. [19]
  • Siksakandang Karesian, nyadiakeun pamaca jeung sagala rupa aturan agama jeung moralistic, resep jeung palajaran. [19]

Human Development Index[édit | édit sumber]

Cities and Regencies in West Java range high to medium Human Development Index (HDI).

    HDI (2014 data)[4] Comparable Country (2014 UNDP Data)
High human development
1 Bandung City 0.789 Citakan:Country data Bahama
2 Bekasi City 0.788 Bandéra Kazakhstan Kazakhstan
3 Depok City 0.785 Citakan:Country data Barbados
4 Cimahi City 0.760 Bandéra Turki Turki
5 Bogor City 0.731 Citakan:Country data Ekuador
6 Cirebon City 0.729 Citakan:Country data Saint Lucia
7 Sukabumi City 0.711 World
8 Bekasi Regency 0.705 Citakan:Country data Maldives
Medium human development
9 Bandung Regency 0.690 Bandéra Mesir Mesir
10 Tasikmalaya City 0.690 Bandéra Mesir Mesir
- Citakan:Country data West Java West Java 0.688
11 Sumedang Regency 0.687 Bandéra Turkménistan Turkménistan
- Indonésia Indonesia 0.684
12 Banjar City 0.683 Bandéra Gabon Gabon
13 Ciamis Regency 0.676 Bandéra Wewengkon Paléstina Paléstina
14 Bogor Regency 0.673 Bandéra Uzbékistan Uzbekistan
15 Purwakarta Regency 0.673 Bandéra Uzbékistan Uzbekistan
16 Karawang Regency 0.670 Citakan:Country data Filipina
17 Kuningan Regency 0.666 Citakan:Country data El Salvador
18 Subang Regency 0.658 Bandéra Kirgizstan Kyrgyzstan
19 Cirebon Regency 0.655 Bandéra Kirgizstan Kyrgyzstan
20 Pangandaran Regency 0.652 Bandéra Irak Irak
21 West Bandung Regency 0.642 Citakan:Country data Mikronésia
22 Majalengka Regency 0.640 Citakan:Country data Mikronésia
23 Sukabumi Regency 0.640 Citakan:Country data Mikronésia
24 Indramayu Regency 0.635 Bandéra Guyana Guyana
25 Tasikmalaya Regency 0.627 Citakan:Country data Guatemala
26 Garut Regency 0.622 Bandéra Tajikistan Tajikistan
27 Cianjur Regency 0.620 Bandéra Tajikistan Tajikistan

Lambang Daérah[édit | édit sumber]

Saméméh lambang propinsi anu kiwari dipaké, dina kaping 7 Séptémber 1928, propinsi Jawa Kulon geus boga logo nu dijeun ku bangsa walanda. Lambangna saperti ieu di handap:

Lambang propinsi Jawa Kulon kaping 7 Séptémber 1928

Lambang nu kiwari dipaké propinsi Jawa Kulon bisa dibagi ku tilu bagéan nya éta:

  • Motto Juang
  • Struktur Lambang
  • Instrumén Lambang

Motto Juang[édit | édit sumber]

Motto juang atawa jargon di lambang propinsi Jawa Kulon kasusun ku opat kecap nyaéta Gemah Ripah Répéh Rapih. Gemah Ripah Répéh Rapih sorangan nya éta piwuruk Sunda baheula nu ngébréhkeun yén Jawa Barat nu beunghar sarta dicicingan ku masarakat nu rukun kalawan damai.

Struktur Lambang[édit | édit sumber]

Struktur lambang propinsi Jawa Kulon disawang minangka wangun buleudna endog anu di tilik minangka taméng nu dipaké ku laskar atawa prajurit karajaan zaman baheula.

Instrumén Lambang[édit | édit sumber]

Instrumén dina lambang propinsi Jawa Kulon kawengku ku tujuh instrumén nyaéta:

  1. Kujang minangka pakarang urang Sunda ogé minangka alat béla diri.
  2. Paré minangka bahan dahareun masarakat Jawa Kulon ogé nyimbolkeun pangan jeung jumlah paré 17 nyimbolkeun kaping 17 ti kaping kamerdikaan Indonésia.
  3. Kapas nyimbolkeun sandang sarta jumlahna dalapan nyimbolkeun bulan ka dalapan tina kaping kamerdikaan.
  4. Gunung nyimbolkeun struktur wewengkon Jawa Kulon lolobana pagunungan.
  5. Walungan jeung Saluran Cai nyimbolkeun walungan, terusan jeung saluran cai nu loba di Jawa Kulon.
  6. Sawah jeung Pangebonan nyimbolkeun legana lahan pasawahan jeung pangebonan (di bagéan kidul jeung tengah) di Jawa Barat.
  7. DAM minangka hiji prioritas nu keur dimekarkeun sarta dijadikeun perhatian husus di wewengkon Jawa Kulon ngémut yén Jawa Kulon minangka wewengkon agraris.

Atikan[édit | édit sumber]

Program wajib diajar genep taun jeung salapan taun, Gerakan Nasional Orang Tua Asuh (GNOTA) sarta sababaraha program pangrojong séjénna nya éta bagéan ti usaha pamaréntah Jawa Kulon pikeun sagancangna ngaronjatkeun kualitas sumber daya manusa (SDM), nu dina ahirna bisa nyiptakeun SDM nu boga panceg sarta bisa nuturkeun jaman nu beuki modérn. Ayana SDM nu boga kualitas nya éta salasahiji faktor utama suksésna pangwangunan hiji wewengkon.

Sahenteuna aya 18 paguron luhur negeri nu perenahna di Jawa Kulon nya éta:

No Ngaran Paguron Luhur Wewengkon
1 Politéknik Negeri Bandung Bandung
2 Institut Seni Budaya Indonesia Bandung
3 IAIN Syekh Nurjati Cirebon
4 Sekolah Tinggi Kesejahteraan Sosial Bandung
5 Politéknik Manufaktur Bandung Bandung
6 Universitas Padjajaran Bandung
7 Universitas Pendidikan Indonesia Bandung
8 Departemen Ilmu Tanah dan Suberdaya Lahan IPB Bogor
9 Institut Pertanian Bogor Bogor
10 Universitas Siliwangi Tasikmalaya
11 UIN Sunan Gunung Djati Bandung
12 Institut Téknologi Bandung Bandung
13 Universitas Indonésia Dépok
14 Politéknik Negeri Jakarta Dépok
15 Institut Pemerintahan Dalam Negeri Sumedang
16 Sekolah Tinggi Pariwisata Bandung Bandung
17 Sekolah Tinggi Tekstil Bandung
18 Sekolah Tinggi Transportasi Darat Bekasi

Dina taun akademik 2013/2014 jumlah mahasiswa di ITB nya éta 14.506 jeung di UPI 17.967 urang. jumlah PTS di wewengkon kopertis wilayah IV Jawa Kulon numutkeun wangun universitas aya 43, institut 6, sakola luhur 191, akademi 109 jeung politéknik 27.

Sumber Daya Alam[édit | édit sumber]

Dumasar kana data ti Girang Serat Nagara Indonesia, wewengkon total sawah di Propinsi Jawa Kulon taun 2006 ieu 9.488.623 km nu ngahasilkeun 9.418.882 ton pare taun 2006, nu diwangun ku 9.103.800 ton huma pare jeung 315.082 ton sawah keur pertanian pare. Panghasilan palawija (kadaharan salian béas), nepi 2.044.674 ton jeung produktivitasna 179,28 kuintal per ha. Tapi, lebar tutuwuhan widest nu pikeun komoditi jagong ngahontal 148.505 ha, Propinsi Jawa Kulon ogé ngahasilkeun hortikultura anu diwangun ku 2.938.624 ton angeun, 3.193.744 ton bungbuahan, jeung 159.871 ton tutuwuhan ubar/ bio Farmakologi.

Leuwung di Jawa Kulon ngeusi 764,387.59 ha atawa 20,62% tina ukuran total propinsi. Ieu kawengku leuweung produktif 362,980.40 ha (9.79%), leuweung nu ditangtayungan 228,727.11 ha (6.17%), sarta leuweung konservasi 172.680 ha (4.63%). leuweung bakau ngahontal 40,129.89 ha, sarta sumebar di 10 kabupatén dimana aya basisir. Sagedengeun ti eta, aya oge leuweung sejen ditangtayungan kira-kira 32,313.59 ha diatur ku Perum Perhutani Unit III Jawa Kulon jeung Banten.

Bahan baku alami[édit | édit sumber]

  • Emas
    • Gunung Pongkor (Kabupatén Bogor)
  • Kapur
    • Padalarang (Kabupatén Bandung Kulon)
  • Minyak bumi
    • Sababaraha lapangan minyak lepas basisir di Laut Jawa
  • Panas bumi
    • Gunung Darajat (Garut)
    • Gunung Kamojang (Bandung)
    • Gunung Malabar (Bandung)
  • Pasir Laut
    • Pesisir selatan Jawa Kulon

Daérah perkebunan[édit | édit sumber]

  • Karét
    • Ciamis
    • Tasikmalaya
  • Kalapa
    • Tasikmalaya
  • Teh
    • Cikalong Wétan (Kabupatén Bandung Kulon)
    • Ciwidey (Kabupatén Bandung)
    • Gunung Mas (Kabupatén Bogor)
    • Rancabali (Kabupatén Bandung)
    • Subang
    • Sukawarna (Kabupatén Bandung Barat)

Sababaraha bendungan keur kaperluan pembangkit listrik[édit | édit sumber]

Pariwisata[édit | édit sumber]

Wisata alam[édit | édit sumber]

  • Cipanas, kabupatén Garut
  • Cipanas Conggeang, kabupatén Sumedang
  • Cipanas Galunggung, kabupatén Tasikmalaya
  • Cukang Taneuh (Green Canyon), kabupatén Ciamis
  • Curug Cibeureum, kabupatén Sukabumi
  • Curug Cindulang, kabupatén Bandung
  • Curug Maribaya, kabupatén Bandung Kulon
  • Gunung Tangkubanparahu, kabupatén Bandung Kulon
  • Kawah Putih, kabupatén Bandung
  • Kebon Raya Cibodas, kabupatén Cianjur
  • Lembang, kabupatén Bandung Barat
  • Pantai Batukaras, kabupatén Ciamis
  • Pantai Blanakan, kabupatén Indramayu
  • Pantai Cipatujah, kabupatén Tasikmalaya
  • Pantai Palabuhanratu, kabupatén Sukabumi
  • Pantai Pangandaran, kabupatén Ciamis
  • pantai tanjung baru, kabupaten karawang
  • Pantai Pondok Bali, kabupatén Subang
  • Pantai Rancabuaya, kabupatén Garut
  • Pantai Santolo, kabupatén Garut
  • Puncak, kabupatén Bogor
  • Selabintana, kabupatén Sukabumi
  • Situ Bagendit, kabupatén Garut
  • Situ Ciburuy, kabupatén Bandung Kulon
  • Situ Cileunca, kabupatén Bandung
  • Situ Gede, kota Tasikmalaya
  • Situ Lido, kabupatén Sukabumi
  • Situ Paténgang, kabupatén Bandung
  • Taman Buah Mekarsari, kabupatén Bogor
  • Taman Bunga Nusantara, kabupatén Cianjur
  • Taman Safari Indonesia, kabupatén Bogor
  • Waduk Cirata, kabupatén Bandung Kulon
  • Waduk Darma, kabupatén Kuningan
  • Waduk Jatiluhur, kabupatén Purwakarta
  • Waduk Saguling, kabupatén Bandung

Wisata budaya[édit | édit sumber]

  • Candi Bojongmenje, kabupatén Bandung
  • Candi Cangkuang, kabupatén Garut
  • Istana Bogor, kota Bogor
  • Istana Cipanas, kabupatén Cianjur
  • Kampung Kuta, kabupatén Ciamis
  • Kampung Naga, kabupatén Tasikmalaya
  • Karang Kamulyan, kabupatén Ciamis
  • Kraton Kacirebonan, kota Cirebon
  • Kraton Kanoman, kota Cirebon
  • Kraton Kasepuhan, kota Cirebon

Wisata modern[édit | édit sumber]

  • Pangandaran Waterpark, kabupatén Ciamis
  • The Jungle Waterpark, kota Bogor
  • Waterboom Lippo Cikarang, kabupatén Bekasi

Wisata rohani[édit | édit sumber]

  • Makam Cut Nyak Dien, kabupatén Sumedang
  • Makam Sunan Gunung Djati, kota Cirebon
  • Makam Syech Abdul Muhyi, Pamijahan, kabupatén Tasikmalaya
  • Situ Cangkuang, kabupatén Garut
  • Situ Panjalu, kabupatén Ciamis

Réferénsi[édit | édit sumber]

  1. Estimasi Penduduk Menurut Umur Tunggal Dan Jenis Kelamin Menurut Kabupaten/Kota Tahun 2014.
  2. Gayo, Iwan. 2002. Buku Pintar (Seri Junior). Jakarta: Upaya Warga Negara
  3. Salah ngutip: Tag <ref> tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama depkes.go.id
  4. Citakan:Id icon IPM Metode Baru Provinsi Jawa Barat dan Kabupaten/Kota Tahun 2010-2014

Tumbu kaluar[édit | édit sumber]