Jahé

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Luncat ka: pituduh, sungsi
Jahé
Jahé
Klasifikasi ilmiah
Karajaan: Tutuwuhan
Fila: Spermatophyta
Kelas: Monocotyledoneae
Ordo: Zingiberales
Kulawarga: Zingibeaceae
Marga: Zingiber
Spésiés: Zingiber officinale

Jahé (Zingiber officinale), nyaéta tutuwuhan beuti anu pohara populér minangka bungbu sarta bahan ubar. Rasa dominan lada dilantarankeun sanyawa keton nu ngaranna zingeron.

Jahe kaasup suku Zingiberaceae. Ngaran ilmiah jahé dijieun ku William Roxburgh tina kecap Yunani zingiberi, ti basa Sansakerta, singaberi.

Sajarah[édit | sunting sumber]

Jahé asalna dianggap ti India. Tapi aya ogé anu mercaya yén jahé asalna ti Republik Rahayat Cina Kidul. Ti India, jahé dibawa minangka bungbu dagangan nepi ka Asia Tenggara, Tiongkok, Jepang, Jeung Timur Tengah. Saterusna dina jaman kolonialisme, jahé anu bisa méré rasa haneut sarta lada kana kadaharan gancang jadi komoditas anu populér di Éropa.

Alatan jahé ngan bisa tahan hirup di wewengkon tropis, melakna ngan bsia dipigawé di wewengkon katulistiwa saperti Asia Tenggara, Brasil, sarta Afrika. Ayeuna Équador sarta Brazil jadi panghasil jahé pangbadagna di dunya.

Ciri morfologis[édit | sunting sumber]

Tuwuhan jahé

Tangkal jahé mangrupakeun tangkal palsu kalawan luhurn 30 nepi ka 100 cm. Akarna ngawangun beuti kalawan daging akar boga warna konéng nepi ka semu beureum jeung ambeu nu nyeureud irung. Daunna nyirip kalawan panjang 15 nepi ka 23 mm sarta panjangna 8 nepi ka 15 mm. Gagang daun ngandung bulu nu lemes.

Kembang jahé tumuwuh dina taneuh kalayan bangun buleud endog sarta panjangna 3,5 nepi ka 5 cm sarta rubak 1,5 nepi ka 1,75 cm. Gagang kembang sisitan saloba 5 nepi ka 7 buah. Kembangna boga warna héjo semu konéng. Biwir kembang sarta hulu putik warnana wungu. Gagang putik jumlahna dua.

Pangolahan jeung pamasaran[édit | sunting sumber]

Beuti jahé, utamana anu dipanén dina umur anu masih ngora henteu tahan lila lamun ditunda di gudang. Ku kituna diperlukeun pangolahan sagancangna ambéh tetep bisa didahar.

Aya sawatara hasil pangolahan jahé anu aya di pasar, nyaéta:

  • Jahé seger
  • Jahé garing
  • Awétan jahé
  • Jahé bubuk
  • Minyak jahé
  • Oléoresin jahé

Jahé garing[édit | sunting sumber]

Mangrupakeun potongan jahé anu saterusna digaringkeun. Wanda ieu pohara populér di pasar tradisional.

Awétan jahé[édit | sunting sumber]

Mangrupakeun hasil pangolahan tradisional tina jahé seger, utamana jahé ngora. Anu pangmindengna dipanggihan di pasar nyaéta acar, asinan, sirop, sarta kristal jahé. Wanda ieu dipikaresep ku pamaké ti wewengkon Asia jeung Australia.

Bubuk jahé[édit | sunting sumber]

Mangrupakeun hasil pangolahan satuluyna tina jahé ngagunakeun téknologi industri. Bubuk jahé diperlukeun pikeun kaperluan farmasi, inuman, alkohol sarta jamu. Biasana ngagunakeun bahan baku jahé garing.

Oléoresin jahé[édit | sunting sumber]

Nyaéta hasil pangolahan tina tipung jahé. Bentukna mangrupa cacai cokelat kalawan kandungan minyak asiri 15 nepi ka 35%.

Habitat[édit | sunting sumber]

Jahé tumuwuh subur dina taneuh nu luhurna 0 nepi ka 1500 méter di luhur beungeut laut, kajaba wanda jahé gajah nu hirup dina taneuh nu luhurna 500 nepi ka 950 méter.

Pikeun bisa ngahasilkeun jahé sacara optimal, diperlukeun curah hujan 2500 nepi ka 3000 mm pér taun, tingkat saab 80% sarta taneuh beueus kalawan PH 5,5 nepi ka 7,0 sarta unsur hara nu réa. Taneuh anu dipaké pikeun melak jahé henteu kaci kakeueum.

Variétas[édit | sunting sumber]

Aya tilu rupa jahé anu populér di pasar, nyaéta:

Jahé gajah[édit | sunting sumber]

Mangrupa jahé anu pangdipikaresepna di pasar internasional. Bentukna badag lintuh sarta rasana henteu lada teuing. Daging beuti boga warna konéng nepi ka bodas.

Jahé konéng[édit | sunting sumber]

Mangrupakeun jahé anu réa dipaké minangka samara asakan, utamana pikeun kadaharan lokal. Rasa sarta ambeuna cukup seukeut. Ukuran beuti sedeng sarta warnana konéng.

Jahé beureum[édit | sunting sumber]

Jahé rupa ieu ngabogaan kandungan minyak asiri nu réa sarta rasana pangladana, ku kituna cocog pikeun bahan dasar farmasi sarta jajamu. Ukuran beutina pangleutikna sarta warnana beureum kalawan urat nu leuwih badag dibandingkeun jahe umumna.

Produk jahé[édit | sunting sumber]

Di masarakat Barat, ginger ale mangrupakeun hasil olahan anu dipikaresep. Samentara Jepang jeung Tiongkok pohara mikaresep asinan jahe. Sirop jahe dipikaresep ku masarakat Tiongkok, Éropa jeung Jepang.

Di Indonésia, sakoteng, bandrék, sarta wedang jahé mangrupakeun inuman anu dipikarasep alatan sanggup méré rasa haneut dina waktu peuting, utamana di wewengkon pagunungan.

Rujukan[édit | sunting sumber]

Harmono, STP dan Drs Agus Andoko, Budidaya dan Peluang Bisnis Jahe, Penerbit Agromedia Pustaka, 2005.

Tempo ogé[édit | sunting sumber]