Lompat ke isi

Goréngan

Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Goréngan

Rupa-rupa goréngan anu biasa dijual di sisi jalan.
Jinis kadaharan Kadaharan hampang (Snack)
Bahan utama Tipung, rupa-rupa eusi (tahu, témpé, cau, jsb.)
Cara masak Digoréng (Deep frying)
Asal Asia Tenggara, hususna Indonésia

Goréngan nyaéta istilah umum anu dianggo pikeun nyebat rupa-rupa kadaharan anu prosés masakna ku cara dikeueum dina minyak panas (deep frying). Ieu kadaharan téh mangrupa salasahiji kuliner anu kacida populérna di Indonésia, hususna di tatar Sunda.[1]

Asal-usul

[édit | édit sumber]

Goréngan geus lila jadi bagian tina kabudayaan leueuteun masarakat. Sanajan rupa-rupa bahan bisa digoréng, tradisi ngagunakeun adonan tipung pikeun mumbuan bahan kadaharan téh miboga pangaruh ti kabudayaan luar, sapertos pangaruh kuliner Tiongkok (dina tahu sarta témpé) jeung Éropa. Mekarna konsumsi goréngan di Nusantara ogé aya patalina sareng sajarah sumebarna kebon kalapa sawit sarta produksi minyak goréng sacara massal dina abad ka-19.[2]

Bahan sarta Cara Masak

[édit | édit sumber]

Bahan dasar pikeun nyieun goréngan umumna ngagunakeun adonan tipung tarigu anu dicampur sareng rupa-rupa samara. Bahan anu sering dijantenkeun eusi goréngan di antarana:

Sangkan téksturna rangu (crispy), goréngan kedah digoréng dina minyak anu seueur sarta panasna manceg. Prosés ieu dina istilah téknis disebut deep frying.

Aspék Sosial sarta Kaséhatan

[édit | édit sumber]

Goréngan miboga peran penting dina kahirupan sosial masarakat Indonésia. Ieu kadaharan sering dijantenkeun snack nalika rapat, ngobrol santai, dugi ka menu buka puasa. Hargana anu mirah ngajadikeun goréngan tiasa dipésér ku sakumna lapisan masarakat.

Nanging, tina aspék kaséhatan, konsumsi goréngan anu kaleuleuwihi henteu saé margi ngandung koléstérol sarta lemak jenuh (saturated fat) anu luhur. Para ahli nutrisi nyarankeun sangkan masarakat wijaksana dina ngonsumsi ieu kadaharan sangkan teu ngabalukarkeun panyakit kardiovaskular.[3]

Di Sakuliah Dunya

[édit | édit sumber]

Afrika Kidul

[édit | édit sumber]

Goréng waluh (pumpkin fritters), anu biasana disuguhkeun sareng gula kayu manis, mangrupa salasahiji katuangan anu kacida kasohorna di Afrika Kidul.[4][5]

Amérika Sarikat

[édit | édit sumber]

Di Amérika Sarikat, goréngan téh nyaéta sarupaning caneuteun anu dijieun tina adonan campuran endog, tipung tarigu, tipung jagong, sarta susu. Ieu adonan téh tuluy digoréng sangkan téksturna liket sarta ngahiji.[6]

Aya sababaraha jinis goréngan anu kasohor di Amérika, di antarana:

  • Goréng jagong (corn fritters): Wangununa ampir sarupa sareng bala-bala, nanging bahan utamana tina jagong anu parantos dipocélan.
  • Goréng apel (apple fritters): Ieu kadaharan téh kacida populérna. Kapungkur mah cara nyieunna téh sarupa sareng di Inggris, nyaéta ku cara nyiksikan apel, tuluy dikanclomkeun kana adonan sateuacan digoréng.
  • Kuéh kerang sarta kuéh keuyeup: Ieu ogé kalebet kana jinis goréngan hasil laut.
  • Goréngan zucchini: Salasahiji goréngan has ti sababaraha wewengkon (lokal) anu ngagunakeun bahan dasar tina samangka waluh (zucchini).

Britania Raya

[édit | édit sumber]

Di toko-toko lauk sarta kiripik kentang (fish and chips) di Inggris, ménu utamana sok dibaturan ku rupa-rupa "goréngan". Bahan anu sering digoréng téh di antarana siksikan kentang, cingcin ganas, cingcin apel,[7] atanapi kacang polong anu parantos dilembutkeun (mushy peas) anu tuluy digoréng maké adonan tipung.

Éta katuangan téh dingaranan dumasar kana bahanna, sapertos: "goréng kentang", "goréng ganas", "goréng apel", sarta "goréng polong". Salian ti éta, boh di imah boh di sakola, goréngan ogé sakapeung sok dijieun tina bahan daging, utamana tina spam (daging kaléng) sarta daging kornét.

India

[édit | édit sumber]
Wanoja nuju ngadamel bajji di Mylapore.

Goréngan mangrupa jajanan sisi jalan anu kacida kasohorna di sakuliah Asia Kidul. Dina basa lokal, ieu katuangan téh biasana disebut pakora (pakoda) atanapi bhajji (bhajia). Salah sahiji jinis anu paling populér boh di jero nagara boh di mancanagara nyaéta bhaji bawang. Di nagara bagian Kerala anu aya di bagian kidul, goréngan cau (banana fritters) kacida populérna sarta dipikawanoh ku sebutan Pazhampori (പഴംപൊരി).

Iran

[édit | édit sumber]

Goréngan has Iran disebut Kuku, anu miboga rupa-rupa vérsi, sapertos anu dijieun tina kentang (Kuku Sibzamini) atanapi anu dicampur sareng rupa-rupa bungbu daun (Kuku Sabzi). Ieu jinis goréngan téh wangunna ampir sarupa sareng dadar kandel (frittata), tapi miboga tékstur anu leuwih hampang margi ngagunakeun endog anu sakedik.[8][9]

Jepang

[édit | édit sumber]

Dina dunya asakan Jepang, Témpura nyaéta rupa-rupa sayuran atanapi kadaharan laut (seafood) anu dikanclomkeun kana adonan tipung, tuluy digoréng nepi ka téksturna garing sarta renyah. Témpura mangrupa katuangan anu kacida umumna sarta sering disuguhkeun salaku deungeun sangu atanapi panambih dina mie sapertos soba sareng udon.[10] Sanajan ayeuna dipikawanoh salaku kadaharan has Jepang, asal-usul téknik ngagoréng témpura téh sabenerna meunang pangaruh tina tradisi misionaris Portugal di Nagasaki dina abad ka-16.[11]

Koréa

[édit | édit sumber]

Dina dunya asakan Koréa, goréngan téh dipikawanoh ku sebutan twigim (튀김). Ieu katuangan sering dijadikeun jajanan sisi jalan (street food) anu kacida populérna. Sababaraha jinis twigim anu kasohor di antarana:[12]

  • Dak-twigim: Hayam digoréng.
  • Gim-mari-twigim: Jukut laut (seaweed) anu digulung sarta digoréng.
  • Goguma-twigim: Huwi amis (sweet potato) anu digoréng.
  • Gul-twigim: Tiram digoréng.
  • Ojingeo-twigim: Cumi-cumi digoréng.
  • Saeu-twigim: Udang digoréng.[13]

Prosés nyieun twigim ampir sarupa sareng témpura, nyaéta ngagunakeun adonan tipung anu tiis sarta éncér supados hasilna garing sarta henteu seueur teuing nyerep minyak.

Malaysia sarta Filipina

[édit | édit sumber]

Di Malaysia sarta Brunéi Darussalam, jinis goréngan anu umum dipikawanoh nyaéta cucur (sapertos cucur sayur, kentang, sarta cau).[14] Ieu katuangan biasana dijual di sisi jalan ngagunakeun katél (wok) anu ageung.[15]

Samentara éta di Filipina, aya sababaraha jinis goréngan anu has:

  • Kwek-kwek: Endog puyuh anu dibaluran adonan tipung sarta digoréng.
  • Tokneneng: Endog hayam anu digoréng ku cara anu sami sareng kwek-kwek.
  • Kalamares: Cumi-cumi digoréng (fried calamari).
  • Okoy: Goréngan udang.
  • Maruya: Goréngan cau (cau anu dijajarkeun janten wangun kipas).

Myanmar

[édit | édit sumber]
Nu nuju ngadamel goréngan di Hainan, Tiongkok.

Dina kuliner Myanmar (Burma), goréngan disebutna a-kyaw (Basa Myanmar: Lua error in Modul:Unicode_data at line 475: attempt to index field 'scripts' (a boolean value).), sedengkeun rupa-rupa goréngan campur disebutna a-kyaw-sone (Basa Myanmar: Lua error in Modul:Unicode_data at line 475: attempt to index field 'scripts' (a boolean value).). Salasahiji anu pang populérna nyaéta goréngan labu (gourd fritter). Bahan sanésna anu sering dianggo nyaéta bawang bombay, kentang, rupa-rupa sayuran daun, tahu Burma, sarta cau.

Aya ogé katuangan anu disebut bayagyaw, nyaéta goréngan tina témpél kacang hideung anu dicampur sareng daun kari, wangunna ampir sarupa sareng falafel.[16] Goréngan di Myanmar biasana didahar salaku jajanan nalika nginum téh atanapi dijantenkeun panambih katuangan nasionalna, nyaéta Mohinga. Salian ti éta, goréngan ogé sering disuguhkeun sareng Kao hnyin baung (sangu ketan) sarta saos husus anu dijieun tina campuran cabé, cuka, bawang bodas, sarta daun ketumbar (cilantro).

Selandia Anyar

[édit | édit sumber]

Goréngan lauk leutik (whitebait fritters) kacida populérna di Selandia Anyar.[17] Ieu katuangan biasana dijieun tina campuran lauk whitebait seger sareng endog, tuluy digoréng nepi ka asak.

Tiongkok

[édit | édit sumber]

Di sakuliah Tiongkok, rupa-rupa goréngan (youzha) seueur dijual di sisi jalan salaku jajanan. Ieu goréngan téh sakapeung mah aya anu eusina daging babi, nanging umumna mah mangrupa katuangan vegetarian (tina sayuran atanapi adonan tipung). Salah sahiji goréngan anu paling kasohor pikeun sarapan di Tiongkok nyaéta You-tiao, nyaéta goréngan tipung anu wangunna panjang sarta miboga rasa anu gurih.[18]

== Selandia Anyar

[édit | édit sumber]

Goréngan lauk leutik (whitebait fritters) kacida populérna di Selandia Anyar.[17] Ieu katuangan biasana dijieun tina campuran lauk whitebait seger sareng endog, tuluy digoréng nepi ka asak.

Tiongkok

[édit | édit sumber]

Di sakuliah Tiongkok, rupa-rupa goréngan (youzha) seueur dijual di sisi jalan salaku jajanan. Ieu goréngan téh sakapeung mah aya anu eusina daging babi, nanging umumna mah mangrupa katuangan vegetarian (tina sayuran atanapi adonan tipung). Salah sahiji goréngan anu paling kasohor pikeun sarapan di Tiongkok nyaéta You-tiao, nyaéta goréngan tipung anu wangunna panjang sarta miboga rasa anu gurih.[18]

Indonésia

[édit | édit sumber]

Di Indonésia, goréngan mangrupa salasahiji jajanan anu paling populér sarta gampil ditéang di mamana, ti mimiti padagang goréngan rodaan di sisi jalan dugi ka réstoran. Goréngan di Indonésia miboga rupa-rupa variasi gumantung kana bahan dasarna.

Sababaraha jinis goréngan anu geus jadi katuangan sapopoé di tatar Sunda di antarana:

  • Bala-bala: Campuran tipung tarigu sareng siksikan sayur sapertos kol sarta wortel. Di luar Jawa Kulon, ieu katuangan sering disebut bakwan.
  • Gehu (Gorengan Tahu): Tahu anu dieusi ku togé sarta sakapeung dicampur sambel lada, tuluy dibalur ku adonan tipung.
  • Témpé Mendoan: Témpé anu digoréng satengah mateng nganggo adonan tipung anu seueur samara daun bawangna. Ieu katuangan asalna ti wewengkon Banyumas.
  • Cireng (Aci Digoréng): Jajanan has Sunda anu dijieun tina adonan tipung aci (tapioka).
  • Pisang Goréng: Cau anu dibaluran ku adonan tipung amis.
  • Comro sarta Misro: Goréngan tina parudan sampeu. Comro dieusi oncom (oncom di jero), sedengkeun misro dieusi gula beureum (amis di jero).

Di sababaraha daérah, goréngan biasana didahar sareng céngék atanapi sambel kacang. Goréngan ogé sering dijadikeun deungeun sangu atanapi panambih nalika tuang mie instan atanapi bakso.[19]

Bahaya sarta Résiko Kaséhatan

[édit | édit sumber]

Kandungan Nutrisi

[édit | édit sumber]

Kadaharan anu digoréng umumna miboga kandungan lemak, kalori, sarta uyah anu luhur.[20] Prosés ngagoréng tiasa ngarobah kualitas nutrisi sarta ngaronjatkeun kandungan kalori dina katuangan. Anu langkung bahaya, upami minyak anu dipakéna téh minyak urut (jelantah) anu dianggo sacara terus-terusan, éta minyak bakal ngandung lemak trans anu picilakaeun pikeun awak.

Résiko Panyakit

[édit | édit sumber]

Ngonsumsi goréngan dina porsi anu kaleuleuwihi sering dikaitkeun sareng sababaraha résiko panyakit, di antarana:

  • Panyakit Jantung sarta Koléstrol: Mingkin luhur tingkat koléstrol dina getih, mingkin ageung résiko katarajang panyakit jantung sarta gangguan pembuluh getih. Koléstrol anu numpuk tiasa nyababkeun kabentukna plék anu ngahambat aliran getih, ibarat paralon anu kapeungpeuk. Upami teu diatasi, ieu kaayaan tiasa ngabalukarkeun strok, aterosklérosis, sarta serangan jantung.
  • Diabétes sarta Obésitas: Panalungtikan némbongkeun yén kabiasaan ngonsumsi goréngan tiasa ningkatkeun résiko diabétes sarta kaleuwihan beurat awak (obésitas).
  • Kangker: Husus pikeun lalaki, aya panalungtikan anu nyebutkeun yén konsumsi goréngan anu sering (leuwih ti saminggu sakali sacara rutin) tiasa ngaronjatkeun résiko katarajang kangker prostat.

Pikeun Ibu Hamil

[édit | édit sumber]

Ibu anu nuju kakandungan kedah langkung milih-milih dina ngonsumsi goréngan. Kabiasaan ngonsumsi goréngan anu kaleuleuwihi sateuacan atanapi nalika masa kakandungan tiasa ningkatkeun résiko diabétes gestasional (diabétes anu lumangsung nalika hamil). Dumasar kana panalungtikan, awéwé anu ngonsumsi goréngan langkung ti tilu kali dina saminggu miboga résiko 13 persén langkung luhur katarajang diabétes gestasional dibandingkeun sareng anu ngonsumsi kirang ti sakali dina saminggu.

Nu keur kakandungan

[édit | édit sumber]

Terutama bagi wanita hamil, mengonsumsi gorengan secara berlebihan memiliki risiko tersendiri. Berdasarkan penelitian, kebiasaan mengonsumsi gorengan sebelum hamil ditengarai dapat meningkatkan risiko diabetes selama kehamilan. Diabetes yang terjadi selama masa kehamilan disebut dengan diabetes gestasional. Dibandingkan dengan wanita yang mengonsumsi gorengan kurang dari satu kali per minggu sebelum masa kehamilan, risiko untuk mengalami diabetes gestasional lebih tinggi 13 persen khusus bagi yang mengonsumsi gorengan sebanyak tiga kali per minggu. Risiko tersebut meningkat seiring dengan jumlah gorengan yang dikonsumsi per minggu.

Ngaminimalisir Résiko

[édit | édit sumber]

Pikeun ngirangan dampak awon tina ngonsumsi goréngan, aya sababaraha cara anu tiasa dilakukeun:

  • Milih Minyak anu Sehat: Gantos minyak trans atanapi minyak jelantah ku jinis minyak anu langkung sehat, sapertos minyak zaitun, kanola, jagung, siki kembang srangéngé, atanapi minyak wijen.
  • Nyaluyukeun Suhu Masak: Sangkan minyak teu seueur teuing nyerep kana katuangan, disarankeun ngagoréng dina suhu 176–190°C. Upami suhuna handap teuing, minyak bakal rembes kana jero katuangan. Sabalikna, upami panas teuing, katuangan bakal garing teuing sarta minyakna tiasa ngalaman oksidasi.
  • Anggo Téknik Masak Sanés: Cara séjén pikeun ngaminimalisir prosés ngagoréng nyaéta ku cara dipanggang nganggo oven. Sateuacan dipanggang, daging tiasa diulasan heula ku minyak zaitun sangkan hasilna tetep renyah.
  • Sakedahna Sakali Paké: Hindari ngagunakeun minyak sacara terus-terusan (minyak urut). Disarankeun pisan minyak téh ngan ukur dianggo sakali kanggé ngagoréng.
  • Ngagunakeun Tisu Kertas: Sanggeus katuangan bérés digoréng, anggo tisu kertas kanggé nyerep sésa minyak anu kaleuleuwihi.
  • Ngadamel Sorangan di Bumi: Ngadamel goréngan sorangan di bumi langkung saé dibandingkeun mésér ti luar. Urang tiasa langkung wijaksana dina milih bahan, jinis minyak, sarta cara ngagoréngna.

Rujukan

[édit | édit sumber]
  1. ↑ "Sejarah Gorengan: Kapan Mulai Ada di Indonesia?". Kompas.com. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  2. ↑ Fadly Rahman. (2016). Rijsttafel: Budaya Kuliner di Indonesia Masa Kolonial 1870-1942. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama.
  3. ↑ "Bahaya Gorengan bagi Kesehatan". Alodokter. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  4. ↑ "Rainbow cooking: Pumpkin fritters (pampoenkoekies)". Rainbow Cooking. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  5. ↑ "Tasty Recipes for SA People: Pumpkin fritters". SA People Tasty Recipes. Archived 2023-05-31 di Wayback Machine. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  6. ↑ Verstille's Southern Cookery. American Antiquarian Society. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  7. ↑ The experienced English house-keeper. 1808. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  8. ↑ Shafia, L. (2013). The New Persian Kitchen. Ten Speed Press. ISBN 978-1607743576.
  9. ↑ "Kuku: Persian dish". Encyclopedia Britannica. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  10. ↑ "Tempura: Japanese Fried Food". Japan-Guide. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  11. ↑ Itosho, H. (2015). Traditional Japanese Cooking. Kodansha International. ISBN 978-4770029712.
  12. ↑ "Korean Cuisine: Twigim". Korea.net (Laman Resmi Pamaréntah Koréa). Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  13. ↑ Noh, C. (2011). Traditional Korean Cooking: Snacks & Drinks. Hollym International. ISBN 978-1565913165.
  14. ↑ Amazing Malaysian: Recipes for Vibrant Malaysian Home-Cooking. 2016. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  15. ↑ Food Cultures of the World Encyclopedia. 2011. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  16. ↑ The Burmese Kitchen: Recipes from the Golden Land. 1994. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  17. 1 2 Fodor's New Zealand. 2010. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  18. 1 2 "Traditional Chinese Breakfast Food"[tumbu nonaktif]. China Highlights. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
  19. ↑ Gardjito, M., dkk. (2018). Profil Struktur Bumbu dan Bahan Makanan Indonesia. Yogyakarta: Gadjah Mada University Press.
  20. ↑ "Bahaya Gorengan bagi Kesehatan". Alodokter. Diakses ping 13 Pébruari 2026.
Dicomot ti "https://su.wikipedia.org/w/index.php?title=Goréngan&oldid=708713"