Lulumpang

Lumpang
	; Lumpang jeung alu tina kai
Asal	Tatar Sunda
Bahan	Kai teuas atawa batu
Pasangan	Alu

Lulumpang nyaéta ngaran parabot dapur paranti nutu atawa ngabebek bungbu, kopi^[1], cabé, nipung, nyieun adonan, jeung sajabana ^[2]. Lulumpang bisa dipaké atawa digunakeun di mana aya halu pikeun nutuna ku lantaran halu jeung lulumpang mangrupa sapasang pakakas^[3]. Bisa ogé dipaké nutu Paré meunang méré sihan tina gagangna (ngaguguran) tuluy dipoé nepika garing bisa ditutu maké lulumpang pikeun mesék kulitna sok disebut huut sangkan jadi béas.^[4]

Pedaran

Bahan lulumpang

Lulumpang dijieun tina rupa-rupa bahan, gumantung kana kabutuhan jeung bahan anu baris dibebek. Aya sababaraha bahan lulumpang saperti:

Lulumpang kai^[5]
Lulumpang batu ^[6]
Lulumpang logam (beusi, kuningan, jeung sajabana)^[7]
Lulumpang keramik ^[7]

Sajarah

Dumasar hasil panalungtikan lulumpang geus digunakeun ku masarakat Indonésia ti mangsa megalitik kénéh, salah sahiji bukti pamanggih arkeolog anu dimimitian taun 1975. Di Sulawesi Tengah manggihan puluhan lulumpang tina batu, ieu situs kapanggih dina tegalan jukut dipapantes baheulana éta tegal mangrupa tempat nganjrek sakumpulan jalma anu hirup ku jalan tatanen ieu dikuatkeun kukaayaan éta tempat kacida méré nah jeung alus dipaké tatanen.^[6] Situs megalitik anu aya di Cianjur pernahna di Gunung Padang, lulumpang batu kapanggih pacampur jeung balok-balok batu ukuran buleudna 22 cm jerona 10 cm ieu sarimbag jeung batu gandik anu kapanggih di situs-situs di Jawa, dumasar kana tempat pamanggihna lulumpang mibanda patula patalina jeung upacara-upacara anu dilaksanakeun.^[6]

Fungsi jeung Kagunaan

Dina kahirupan tatanén urang Sunda baheula, lumpang miboga peran anu kacida pentingna:

Nutu Paré: Prosés ngaleupaskeun cangkang paré (huut) sangkan jadi béas saméméh aya mesin panggilingan.
Ngaulung Bungbu: Dipaké pikeun ngalembutkeun bungbu loték atawa rujak dina porsi anu loba (hajatan).^[8]
Nyieun Opak atawa Ulen: Ngabubukkeun beureum atawa ketan anu geus diseupan sangkan jadi adonan anu lemes.

Pasangan Lumpang

Lumpang tara bisa dipaké sorangan, tapi kudu aya pasanganna nyaéta:

Halu: Tongkat panjang anu dijieun tina kai pikeun neunggeul atawa nutu bahan anu aya di jero lumpang.
Nyiru: Dipaké pikeun nampi (misahkeun) antara béas jeung huut sanggeus ditutu.^[9]

Filosofi

Dina tradisi Sunda, sora lumpang anu ditutu sacara barengan ku sababaraha urang bisa ngahasilkeun wirahma anu éndah, anu disebut musik Gondang. Ieu mangrupakeun simbol kabungah sarta rasa sukur masarakat nalika usum panén anjog.