Rabiés

Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian
Rabies
Ngaran lianPanyakit anjing gila
Manwithrabies4.png
Pasien rabies keur dirawat, 1958
SpesialisasiPanyakit infeksius
GejalaDemam, gangguan saraf, kejang, hidrofobia
Awal munculUmumna 2-3 bulan (manusa), 6 bulan (sato)
TipeUrban, silvatik
MusababVirus rabies, Australian bat lyssavirus
Faktor résikoGegelan jeung cakaran sato rabies (karnivora, kalong, primata)
DiagnosisFAT, IHC, RT-PCR
PencegahanDibere vaksin jeung imunoglobulin rabies
Cara ngarawatObat penenang, analgesik
PrognosisPasti ahirna tilar dunya lamun geus katempo gejala awal
Kematian59.000 per taun

Rabiés atawa panyakit anjing gila mangrupa panyakit inféksi parna tina sistem saraf mamalia (kaasup manusa) anu disababkeun ku virus rabié. Ieu panyakit kacida ngabahayakeunana jeung miboga sipat zoonotik atawa bisa ditépakeun ti sato ka manusa. Transmisi lumangsung waktu partikel virus dina ciduh sato anu katerap rabié asup kana awak manusa atawa kana sato galak anu sipatna sénsitip. Contona bisa tépa ngaliwata gégélan. Sato anu bisa népakeun panyakit rabiés di antatanya anjing, kucing, monyét, rakun jeung kalong .Leuwih ti 99% anu pupus ku rabiés disababkeun ku gégélan anjing.[1]

Sajarah[édit | édit sumber]

Étimologi[édit | édit sumber]

Kecap rabiés asalna tina basa Sansankerta Buhun "rabhas" nu hartina ngalakukeun kajahatan atawa hal-hal anu patali jeung hukum. Dina basa Yunani, rabiés disebut " lyssa " atawa " lytaa " anu hartina édan. Dina basa Jérman, rabies disebut " tollwut " anu asalna tina basa Indo-Jermanik " dhvar " anu hartina ngarusak jeung " wut " anu hartina ambek. Dina basa Perancis, rabies disebut " rage " tina kecap barang " robere " anu hartina jadi gélo.[2]

Catetan sajarah[édit | édit sumber]

Rabiés lain panyakit anyar dina sajarah peradaban manusa. Catetan tinulis ngeunaan tingkah laku anjing nu jadi pibahayaeun kapanggih aya dina Kodeu Mesopotamia ditulis 4000 taun kalarung ogé dina Kode Babul Eshunna anu ditulis taun 2300 SM. Kira-kira 500 SM, Demokritos ogé nulis ciri-ciri gejala panyakit anu méh sarua jeung rabiés. Hippokrates, Plutarkhos, Xenophon, Epimarcus, Virgil, Horatius, sareng Ovidius minangka jalma-jalma anu nyebatkeun karakteristik rabiés dina tulisanana. Celsius, dokter di jaman Romawi, ngahubungkeun hidrofobia (sieun ku cai) jeung digégél anjing dina taun 100 Maséhi. Cardanus, panulis Romawi, ngajelaskeun katépaan ciduh anjing jeung rabiés. Harita, panulis Romawi geus ngajelaskeun matéri anu tépa dina bentuk racun, virus téh nyaéta kecap Latin anu hartina racun.[2]

Faktor[édit | édit sumber]

Gambar tilu diménsi ngeunaan bentuk virus rabies.

Rabies disababkeun ku virus rabiés anu kaasup kana filum Negarnaviricota, kelas Monjiviricetes, urutan Mononegavirales, kulawarga Rhabdoviridae, jeung genus Lyssavirus.[3] Ieu virus dikelompokkeun kana kelompok V dina sistem klasifikasi Baltimore, nyaéta virus RNA runtuyan tunggal kalayan sénsé négatif. Karakter Rhabdoviridae dibungkus, bentukna siga pelor anu panjangna 180 nm jeung miboga diamétér 75 nm. [4]

Épidémiologi[édit | édit sumber]

Rabiés aya di sakuliah dunya, iwal di wilayah Antartika, 95% manusa anu tilar dunya alatan rabiés aya di Asia jeung Afrika. [5] Unggal taun, ampir 59.000 urang tilar dunya alatan panyakit rabiés. [6] Digégél ku anjing miboga kontribusi 99% kasus rabiés manusa jeung 40% jalma anu digégél anjing tuluy keuna rabiés lolobana barudak sahandapeun 15 taun.[5]

Bentuk panyakit[édit | édit sumber]

Dumasar kana siklus épidemiologis, ranté pangiriman rabiés diklasifikasikeun kana dua bentuk, nyaéta urban jeung silvatic. Bentuk urban tina rabiés sumebar di masarakat kalayan anjing salaku sato reservoir anu utama. Ieu siklus aya di Asia, Afrika, Amérika Tengah, jeung Amérika Kidul. Lian ti éta, bentuk silvatic tina rabiés téh anu sumebar di alam liar, kalayan mangrupa pangaruh sato saperti kalong, careuh salaku reservoir utama. [7] Rabiés silvatic aya di Amérika Kalér jeung Australia. Kombinasi tina dua wanda bentuk rabiés ogé tiasa lumangsung di sababaraha daérah sakuliah dunya.[8]

Rujukan[édit | édit sumber]

  1. "What is Rabies?". Organisasi Kesehatan Dunia (WHO). Diarsipkan dari versi asli tanggal 3 Mei 2019. Diakses tanggal 15 September 2019. 
  2. a b Steele J.H., J. Fernandez (1991). The Natural History of Rabies. Boca Raton, Florida: CRC Press, Inc. p. 1. ISBN 0849367603. 
  3. "ICTV Code: The International Code of Virus Classification and Nomenclature October 2018". International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV). Diakses tanggal 26 Agustus 2019. 
  4. "Lyssavirus". Viral Zone. Diarsipkan dari versi asli tanggal 5 September 2019. Diakses tanggal 17 September 2019. 
  5. a b "Rabies Key Facts". Organisasi Kesehatan Dunia (WHO). 2019. Diarsipkan dari versi asli tanggal 9 Mei 2019. 
  6. "Rabies Portal: What is rabies?". Organisasi Kesehatan Hewan Dunia (OIE). Diarsipkan dari versi asli tanggal 6 September 2019. Diakses tanggal 17 September 2019. 
  7. "Animal rabies". Organisasi Kesehatan Dunia (WHO). Diarsipkan dari versi asli tanggal 16 November 2018. Diakses tanggal 17 September 2019. 
  8. Organisasi Kesehatan Hewan Dunia. "Rabies" (PDF). World Organisation for Animal Health (OIE). Diakses tanggal 2013.