Lompat ke isi

Gandrum

Édit tutumbu
Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Gandrum
Klasifikasi ilmiah
Karajaan:
Plantae
Divisi:
Magnoliophyta
Kelas:
Liliopsida
Ordo:
Poales
Kulawarga:
Poaceae
Génus:
Sorghum

Spesies

Aya kana 30 spésiés, tempo di handap

Gandrum; sorgum; (Sorghum spp.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga Poaceae.[1] Ieu tutuwuhan sarwa guna tiasa dianggo mangrupa sumber pangan, parab ingon sareng bahan baku industri. Salaku bahan pangan, gandrum aya dina nomer ka-5 saatos gandum, jagong, paré, tur hanjeli.[1] Gandrum mangrupikeun makanan pokok penting di Asia kidul kitu deui di Afrika sub-sahara.[1]

Binih gandrum téh bentukna buleud, tapi aya ogé anu rada lonjong kalayan warna anu rupa-rupa, mimiti tina bodas, konéng gading, coklat ngora, beureum, nepi ka hideung.[2] Gandrum ogé ngandung serat anu teu leyur dina cai atawa serat kasar jeung serat pangan, masing-masing gedéna 6,5% - 7,9% jeung 1,1% - 1,23%. Kandungan protéinna ogé saimbang jeung jagong, nyaéta gedéna 10,11% sedengkeun jagong mah 11,02%.

Kitu ogé jeung kandungan patina anu gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong mah 79,95%. Ngan hanjakalna, anu ngajadikeun tipung gandrum kurang dipikaresep téh nyaéta lantaran euweuh kandungan gluténan kawas dina tipung tarigu. Masarakat Indonésia geus kajebat dina kanikmatan kanyandna tarigu kusabab luhurna kandungan glutén, sarta ieu pisan anu ngajadikeun adonan mi jeung roti téh jadi kanyand (lentur).

Kawas béas, binih gandrum ogé bisa diolah jadi sangu ku cara dipisahkeun kulit arina sarta dikulub dina panci/paréuk nepi ka hipu.[2] Salian ti éta, gandrum dipikawanoh boga mangpaat anu leuwih alus batan tipung tarigu lantaran bébas glutén jeung boga angka indéks glikémik anu handap, sahingga milu ngarojong trén gerakan konsumén diét bébas glutén kawas di nagara-nagara maju.

Ngaran séjén

[édit | édit sumber]

Ngaran daérahna,kayaning : jaba bĕndil, jaba bĕngkok (Bat.); jagung roté, jawaras, gandum, gĕndum (Mly.); jaguĕng garai, gandun (Mink.); jagung cĕtrik, gandrum, gandrung, goel (Sd.); cantél, gandum, jagung cantél, j. inda, j. pari, oncér (Jw.); jhaghung bhulir, oncér (Md.); batara tojéng (Mak.); bata (Bug.); sĕla (Flores); dela (Solor); péla’ dae’, péla hik (Rote); téraé hawu (Sawu); wataru hamu (Sumba); jeung réa-réa deui.[3]

Kandungan kimia jeung kagunaan

[édit | édit sumber]

Gandrum ogé ngandung serat:fiber teu larut cai atanapi serat kasar sareng serat pangan, masing-masing ageungna 6,5% - 7,9% tur 1,1% - 1,23%. Kandungan protein ogé saimbang sareng jagong gedéna 10,11% sedangkeun jagongmah 11,02%.

Kitu ogé sareng kandungan pati gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong 79,95%. Hanjakalna, tipung gandrum kurang dipikaresep alatan henteu mibanda gluten sapertos anu aya dina tipung tarigu. Masyarakat Indonésia geus karung mikaresep kana tipung tarigu, alatan kandung gluten anu loba, gluten ieu anu ngawangun adonan emih jeung roti jadi élastis.

Sok padahal Loba teuing ngonsumsi bahan pangan anu ngandung gluten ogé henteu alus pikeun kaséhatan, alatan bisa ngabalukarkeun celiac desease. Malahan ieu mangrupi salah sahiji jalan kaluar tina ayana alternatif tipung anu leuwih sehat pikeun dikonsumsi tayalian tipung gandrum.[4]

Sagigireun kitu gandrum dipikanyaho mibanda mangpaat anu leuwih hadé tibatan tipung tarigu alatan gluten free sarta mibanda angka glikemik index anu saeutik tangtuna milu ngarojong trend gerakan konsumén gluten free diet saperti di nagara-nagara maju.[4]

Budidaya gandrum

[édit | édit sumber]

Gandrum kagolongkeun tutuwuhan anu gampil dibudidayakeun kituna waragad anu dikaluarkeun pikeun ngurusna kaitung murah katut bisa dipelak tumpangsari jeung tutuwuhan séjén, kayaning: paré huma, kadelé, kacang taneuh atawa bako, tangtuna ogé bisa dipelak sacara monokultur. Dina sakali melak, gandrum bisa dipanén leuwih ti sakali ku kituna gandrum kasebut tutuwuhan anu mibanda produktivitas alus. Daérah budidayana gandrum lega pisan, gandrum bisa hidup ti mimiti daérah landeuh nepika daérah tonggoh kalayan iklim tropis-garing nepika iklim baseuh.[5]

Di Indonesia, daérah anu melak gandrum kawilang loba. Kiwari, daérah anu ngahasilkeun gandrum mimiti ti Jawa Tengah (Pati, Demak, Wonogiri, Grobogan), Yogyakarta (Gunung Kidul, Kulon Progo), Jawa Timur (Lamongan, Bojonegoro, Tuban, Probolinggo), nepika sawaréh daérah di Nusa Tenggara Barat jeung Nusa Tenggara Timur.[6] Sorgum kaasup tutuwuhan prioritas kadua pikeun petani di Nusa Tenggara Timur saenggeus tangkal jagong, alatan sagigireun gandrum bisa dipelakk dina lahan-lahan anu teupati subur, saperti halodo leuwih panjang, irigasi kurang, tutuwuhan sorgum ogé bisa dimangpaatkeun salaku parab ingon-ingon. [7]

TNI AU jeung Kementrian Pertanian (Kementan) sapuk pikeun ngamekarkeun pepelakan gandrum, salaku komoditas bahan kadaharan anu bakal dimekarkeun ku duanana. Kasapukan éta aya dina naskah kasapahaman babarengan (MoU) antara TNI AU jeung Kementan, anu ditandatanganan ku KSAU Marsekal TNI Fadjar Prasetyo jeung Wakil Mentri Pertanian (Wamentan) Harvick Hasnul Qolbi, di Lanud Sutan Sahrir, Padang, poé Salasa (29/11/2022). Pikeun ngarojong program Katahanan Pangan, TNI AU geus nyiapkeun lahan anu kurang produktif di Lapangan Udara Sutan Syahrir legana 12 héktar keur pamekaran pepelakan gandrum. Diihwalkeun (diharapkeun) ieu program téh bisa mantuan katahanan pangan nasional sarta ngaronjatkeun karaharjaan (kasejahteraan) prajurit jeung kulawargana.[8]

Spésiés

[édit | édit sumber]

Tutumbu ka luar

[édit | édit sumber]

Referensi

[édit | édit sumber]
  1. 1 2 3 Arif, Ahmad (2020). Sorgum: Benih Leluhur untuk Masa Depan. Jakarta: Kepustakaan Populer Gramedia. hlm. 8. ISBN 9786024813710.
  2. 1 2 Stephanie, Maria (2024). Ensiklopedia dari Bumi Nusantara ke Piring Kita. Yogyakarta: Guru Bumi.
  3. ↑ Heyne, K. 1987. Tumbuhan Berguna Indonesia I: 192-6. Badan Litbang Kehutanan, Departemen Kehutanan. Jakarta. (versi berbahasa Belanda -1922- I: 138-42)
  4. 1 2 Prihandana, Rama (2008). Energi hijau: pilihan bijak menuju negeri mandiri energi. Jakarta: Niaga Swadaya. hlm. 117. ISBN 9789790020672.
  5. ↑ Biba, M. Arsyad (2015). "Prospek pengembangan sorgum untuk ketahanan pangan dan energi". Iptek Tanaman Pangan. 6 (2).
  6. ↑ Sirappa, M.P. (2003). "Prospek Pengembangan Sorgum di Indonesia sebagai Komoditas Alternatif untuk Pangan, Pakan, dan Industri". Jurnal Litbang Pertanian. 22 (4): 133–140.
  7. ↑ Subagio, Herman dan Muh Aqil (2013). "Pengembangan Produksi Sorgum di Indonesia". Seminar Nasional Inovasi Teknologi Pertanian: 199–214.
  8. ↑ "Tanda Tangani MOU Ketahanan Pangan, TNI AU-Kementan Sepakat Kembangkan Tanaman Sorgum - ZONAMILITER.COM". ZONAMILITER.COM (Dina basa Inggris Amerika). 2022-11-30. Diaksés tanggal 2026-05-21. Archived 2023-04-19 di Wayback Machine

Citakan:Bahan pangan Citakan:Tanaman-stub

Dicomot ti "https://su.wikipedia.org/w/index.php?title=Gandrum&oldid=709677"