Kana

Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas basa Sunda
Luncat ka: pituduh, sungsi
Kanggo hartos sanes Kana, tempo Kana (disambiguasi).

Kana nyaeta watesan umum keur skrip syllabic Basa Jepang hiragana (ひらがな) jeung katakana (カタカナ), dina sistim heubeul disebutna manyogana. Kana diwangun salaku pilihan jeung tambahan tina karakter logographic Basa Cina nu di Jepang disebut Kanji (漢字; diucapkeun dina Basa Cina "hanzi").

Tabel Basa Jepang kana
Hiragana jeung katakana (grouped vertically).
Syllables in parentheses are archaic. (Image of this table.)
vowel k s t n h m y r w n
a ka sa ta na ha ma ya ra wa n
i ki shi chi ni hi mi * ri (wi)
u ku su tsu nu fu mu yu ru *
e ke se te ne he me * re (we)
o ko so to no ho mo yo ro (w)o
*Basa Jepang teu ngabogaan sarta teu pernah make kana keur sora ye, yi atawa wu.

Pamakean kiwari[édit | sunting sumber]

Hiragana ilahar dipake keur nembongkeun aspek grmatikal dina basa. Dipake oge keur ngagambarkeun kecap asupan (ilaharna dina Basa Jepang, tinimbang tina Basa Cina asli) dina kanji. Tempo artikel ngeunaan hiragana keur leuwih jelas.

Kiwari katakana leuwih ilahar ngan dipake keur nulis kecap nu asalna tina basa asing tur teu ngabogaan kanji. Conotona, "George W. Bush" bisa ditulis ジョージ・W.・ブッシュ. Katakana dipake oge keur efek sora, watesan biologi jeung sababaraha merk. Tempo artikel katakana keur leuwih jelas.

Kana bisa ditulis make hurup leutik luhureun atawa katuhueun kanji nu kurang dipikawanoh keur nembongkeun cara macana; ieu disebut furigana. Furigana ilahar dipake dina buku barudak. Literatur keur barudak leutik nu can apal kanji ditulis babarenan tur make kombinasi hiragana keur gagantina.

Sajarah kana[édit | sunting sumber]

Boh hiragana jeung katakana diwangun tina sistim kana heubeul nyaeta man'yōgana, salah sahiji karakter fonetik make kanji. Man'yōshū, sajak antologi heubeul ditulis dina taun 759, nu ditulis make skrip heubeul.

Kana sacara tradisional geus di pake ku Buddhist priest Kūkai dina abad ka-9. Kūkai mawa skrip Siddham basa mulang ti China dina taun 806; manehna miresep kana ucapan jeung tulisan nu nyabakeun manehna nyieun kasimpulan yen Basa Jepang leuwih hade digambarkeun ku alfabet fonetik tinimbang kanji nu geus ilahar dipake.

Susunan[édit | sunting sumber]

Kana dasar keur susunan dina Basa Jepang. Ieu dipake dina susunan gojūon (あ い う え お … わ を ん), oge susunan iroha nu dipake keur nomer-nomer dina sababaraha aturan. Beda dina kamus nyaeta dina susunan bagean keur ngabedakeun panjang/pondokna sora, tsu leutik jeung diacritik. Sakabeh Basa Jepang teu make kecap lolongkrang (iwal ti keur barudak), taya susunan kecap ka kecap nu aya kana ka kana.

Kana dina Unicode[édit | sunting sumber]

Hiragana dina Unicode antara U+3040 ... U+309F, sarta Katakana antara U+30A0 ... U+30FF. Karakter nu jarang (WI jeung WE) oge ngabogaan kode sorangan, iwal keur ''hentaigana'', sabab hentaigana dianggap varisi glyph tina kana nu umum.

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
304x
305x
306x
307x
308x
309x
30Ax
30Bx
30Cx
30Dx
30Ex
30Fx

Titik kode U+3040, U+3097, sarta U+3098 teu dipake dina Unicode 4.1. Karakter U+3095 jeung U+3096 nyaeta hiragana leutik ka jeung ke. U+30F5 jeung U+30F6 sarua keur katakana. Karakter U+3099 jeung U+309A kombinasi dakuten jeung handakuten, nu pakait kana spasi karakter U+309B jeung U+309C. U+309D nyaeta tanda ulang hiragana , dipake keur ulangan hiragana samemehna. U+309E sora tanda ulang hiragana, keur nyingket hiragana samemehna tapi sora konsonan (k jadi g, h jadi b, jeung saterusna). U+30FD jeung U+30FE tanda ulang katakana. U+309F iketan "yori" (より) kadang kala dipake dina tulisan nangtung. U+30FF iketan "koto" (コト), oge dina tulisan nangtung.

Tambahan, aya satengah lebar sarua jeung lebar pinuh katakana. Ieu code dina kode blok satengah jeung pinuh (U+FF00–U+FFEF), mimiti U+FF65 nepika U+FF9F (karakter U+FF61–U+FF64 tanda halfwidth punctuation):

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
FF60
FF70 ソ
FF80
FF90

Aya oge "Katakana Phonetic Extensions" leutik antara (U+31F0 ... U+31FF), karakter nu dipake keur nulis dina Basa Ainu.

    0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
31F0  
   

Tempo oge:[édit | sunting sumber]

Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]

Script error