Gadung
| Gadung | |
|---|---|
 | |
| Daun jeung watang gadung, Dioscorea hispida | |
| Klasifikasi ilmiah | |
| Karajaan: | |
| Divisi: | |
| Kelas: | |
| Ordo: | |
| Kulawarga: | |
| Génus: | |
| Spésiés: | D. hispida |
| Ngaran binomial | |
| Dioscorea hispida | |
Gadung; Dioscorea triphylla nyaéta tangkal anu sok diarah [[beutina]] tur mangrupa bahan kadaharan anu can loba dipikawanoh ku masarakat, utamana masarakat kota.[1] Gadung biasana tumuwuh dina rungkun atawa di leuweung.[1] Arang kénéh jalma anu ngamangpaatkeun gadung pikeun bahan kadaharan, sabab ngandung racun dioscorin, diosgenin jeung dioscin anu bisa nyababkeun gangguan syaraf, balukarna bakal ngarasa lieur jeung hayang utah.[1]
[2]
Gadung asalna ti India beulah kulon, tuluy sumebar ka Asia Tenggara.[3] Tumuwuh dina taneuh datar nu luhurna nepi ka 850 dpl, tapi bisa ogé kapanggih dina dataran anu luhurna 1.200 m dpl.[3] Tangkal gadung ieu umumna ogé teu acan dibudidayakan sacara teratur.[3] Minangka dipelak cukup teratur téh di wewengkon Jawa Barat, Jawa Timur jeung Lampung.[3] Umumna di wewengkon Sumatera Barat, Jambi, Riau, Kalimantan Selatan, Sulawesi Selatan, Sulawesi Tenggara, Sulawesi Tengah jeung Maluku teu acan aya prosés budidaya gadung.[3]
Morfologi
[édit | édit sumber]- Beuti: Beutina mangrupa beuti tangkal anu tumuwuh di jero taneuh, miboga bentuk anu rupa-rupa, sarta dagingna warnana bodas atawa semu konéng[4].
- Tangkal: Tangkalna leutik, ngarayap atawa ngabeulit (ngarambat) kana tutuwuhan séjén, sarta miboga cucuk leutik dina buku-bukuna[5].
- Daun: Daun gadung mangrupa daun majemuk anu diwangun ku tilu anak daun (trifoliolate) kalawan bentuk anu lonyod[4].
Kandungan
[édit | édit sumber]Beuti gadung anu bisa didahar kira-kira 85%.[1] Upama dibandingkeun jeung sampeu, beuti gadung anu baseuh ngandung leuwih saeutik karbohidrat, tapi ngandung cai jeung protein anu leuwih gedé.[1] Gadung ogé ngandung alkaloid dioskorina, diosgenina, saponin, furanoid norditerpena, zat pati, jeung tanin.[6]
Jenis
[édit | édit sumber]Aya sawatara rupa gadung, nyaéta:
- Gadung Kembang Seungit (Gadung Bunga Wangi): Jinis gadung anu kembangna ngaluarkeun aroma seungit sarta ilaharna dipaké salaku pepelakan hias atawa campuran ubar[6].
- Gadung Konéng (Gadung Kuning): Jinis gadung anu miboga daging beuti warna semu konéng, sering dianggap miboga tékstur anu leuwih gempur saatos diolah[6].
- Gadung Kelan: Salah sahiji variétas lokal anu miboga ciri has dina bentuk rimpang sarta ketebalan kulitna[6].
- Gadung Paré (Gadung Padi): Jinis gadung anu kembangna teu miboga aroma (teu seungit), ukuran beutina biasana leuwih leutik dibandingkeun jinis séjénna[6].
Cara ngaleungitkeun racun gadung
[édit | édit sumber]Gadung miboga kandungan alkaloid dioscorine anu bisa ngabalukarkeun weureu (pusing) nepi ka utah-utahan[4]. Cara ngolahna nyaéta ku cara siksik ipis-ipis, ditémpélkeun kana lebu atawa dikeueum dina cai palid salila sababaraha poé nepi ka racunna leungit, tuluy bisa dijadikeun kiripik[7].
Di Indonesia, hususna di pilemburan, loba cara pikeun ngaleungitkeun racun anu aya dina gadung, nyaéta ku cara ngeueum beuti gadung kana cai uyah atawa lebu, tuluy dipoé, sanggeus dipoé keukeum dina cai nu ngamalir salila sapoé, atawa saupama dikeukeum dina cai anu teu palid, caina kudu diganti unggal 4 jam sakali, tuluy diwasuh ku cai anu ngamalir salila 2 poé.[1]
Mangpaat
[édit | édit sumber]Salian ti digunakeun sabagé bahan kadaharan poko, gadung ogé bisa dipaké ubar keputihan, kencing manis, kusta, nyeri beuteung, nyeri hamperu, sumilangeun, radang kandung hamperu, reumatik (nyeri sendi), jeung kapalan (obat luar).[6] Salian ti éta gadung ogé bisa dimangpaatkeun pikeun bahan péstisida pikeun nungkulan hama hileud, carana nyaéta 2 siki beuti gadung jeung 1 kg daun mimba ditumbuk nepi ka lemes, ditambahan ku 20 léter cai sabun, kocék nepi ka rata, antepkeun sapeuting, tuluy saring, péstisida nabati siap dipaké.[8]
Kadaharan olahan tina gadung
[édit | édit sumber]Référénsi
[édit | édit sumber]- 1 2 3 4 5 6 Tanaman Gadung[tumbu nonaktif] (id) (Diakses ping 14 Oktober 2011)
- ↑ Jonathan, Rigg (1862). A Dictionary of the Sunda Language of Java. Universitas Harvard: Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen.
- 1 2 3 4 5 Tanaman Gadung[tumbu nonaktif] (id) (Diakses ping 23 November 2011)
- 1 2 3 PROSEA. "Dioscorea hispida." Diaksés 9 April 2026.
- ↑ Salah ngutip: Tanda
<ref>tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama "POWO" - 1 2 3 4 5 6 Gadung Archived 2011-10-21 di Wayback Machine (id) (Diakses ping 14 Oktober 2011)
- ↑ Kearifan Lokal Sunda dina Ngolah Pangan. Diaksés 9 April 2026.
- ↑ Gadung sebagai pestisida nabati Archived 2012-01-04 di Wayback Machine (id) (Diakses ping 27 November 2011)
- 1 2 3 Gadung Archived 2011-01-06 di Wayback Machine (id) (Diakses ping 14 Oktober 2011)