Lompat ke isi

Urang Jawa

Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Urang Jawa

Urang Jawa nu kasohor; ti luhur ka handap:
baris pertama: Raden Wijaya, Tribhuwana Tunggadewi, Gajah Mada, Diponegoro, Raden Saleh.
baris kadua: Pakubuwono X, Kartini, Sukarno, Hamengkubuwono IX, Sudirman.
baris ketilu: Pramoedya Ananta Toer, Abdurrahman Wahid, Suharto, Megawati Sukarnoputri, Jakob Oetama.
baris kaopat: Anggun C. Sasmi, Yayuk Basuki, Sri Mulyani Indrawati, W.S. Rendra, Dian Sastrowardoyo.
Populasi total: 2004: kurang leuwih 90 yuta.
Populasi utama di: Indonésia:

Malaysia: 1 - 2 yuta
Mesir: 87,000
Suriname: 75.000.
Kaledonia Anyar: 5.000.

Basa: Jawa, Indonésia, Melayu, Madura, Sunda (nu nyicingan Jawa Barat jeung Banten), Walanda, Prancis jsb.
Ageman: Islam, Kristen, Hindu, Buddha jeung Kejawen,
Séké sélér nu patali: Urang Sunda, Urang Madura, Urang Bali.
Bangsawan Jawa.

Urang Jawa (Jawa Ngoko: wong Jawa, Krama: tiyang Jawi; basa Indonésia: suku Jawa) nyaéta hiji kelompok étnis Austronesia anu asalna ti bagian tengah sareng wétan Pulo Jawa di Indonésia (Jawa Tengah, Jawa Wétan, sareng Daérah Istiméwa Yogyakarta sareng Kabupatén Indramayu di Jawa Kulon). Kalayan jumlah penduduk langkung ti 100 juta jalmi,[1] urang Jawa mangrupikeun kelompok étnik panggedéna di Indonésia sareng ogé di Asia Kidul Wétan. Maranéhna sabagéan gedé aya di puseur bagéan timur di pulo ieu. Sanggeus mangabad-abad migrasi kiwari bisa dipanggihan di sabagéan wilayah Indonésia, Semenanjung Malaysia jeung Suriname di Amerika beulah kidul.[2] Dina abad ka-21 urang Jawa geus nyebar di sakuliah dunya. Populasina kurang leuwih 90 yuta.

Salaku kelompok étnis panggedéna di daérah éta, urang Jawa sacara historis parantos mangaruhan pisan kana bentang sosial, politik, sareng budaya Indonésia sareng Asia Tenggara sacara umum.[3]

Aya komunitas diaspora Jawa anu ageung di luar daérah asalna di Jawa Tengah sareng Jawa Wétan, kalebet di daérah sanés di Indonésia ogé di luar negeri sapertos Malaysia, Singapura, Suriname, Mesir, Saudi Arabia, Afrika Kidul, Sri Langka, Yaman, sareng Walanda.[4][5]

Suku bangsa Jawa diwangun ku rupa-rupa subgrup dumasar kana ciri budaya, adat istiadat, dialek, jeung cara hirupna, saperti urang Banyumasan, urang Cirebon, urang Mataram, urang Osing, jeung urang Tengger.[6]

Mayoritas urang Jawa nyaéta Muslim Sunni, sedengkeun sajumlah alit nyaéta Karésten sareng Hindu. Kalayan populasi global anu ageung, urang Jawa ogé mangrupikeun kelompok étnis Muslim panggedéna di Wétan Jauh sareng kaopat panggedéna di dunya saatos Arab, Benggala sareng Punjabi.[7][8]

Peradaban Jawa geus dipangaruhan ku leuwih ti sarébu taun interaksi antara animisme lokal anu katelah Kejawen jeung budaya Hindu-Budha ti India. Pangaruh ieu masih katingali dina sajarah, budaya, tradisi sareng bentuk seni masarakat Jawa dugi ka ayeuna. Karajaan-karajaan kuno sapertos Singasari sareng Majapahit kalebet di antara kakaisaran maritim anu paling kuat di daérah éta, anu wilayahna ngawengku seueur Asia Tenggara Maritim ogé daérah Daratan Asia Tenggara. Warisan Jawa parantos ngahasilkeun monumen agama anu megah sapertos Borobudur sareng Prambanan anu ayeuna didaptarkeun di antara candi-candi panggedéna di dunya.

Urang Jawa ngagunakeun basa Jawa dina pacariosan sapopoé. Jawa nyaéta kulawarga basa Austronesia. Hal ieu aya patalina, tapi béda ti basa séjénna di Indonesia. Basa ieu leuwih nyoko ka kekecapan Sansekerta di sagala widang komo dina sastra mah. Hal ieu nyababkeun panjangna sajarah jeung pangaruh Hindu Budha di Jawa.[9]

Lolobana urang Jawa di Indonesia bilingual jeung ngagunakeun ogé basa Indonesia, nu mangrupa basa persatuan. Basa Jawa umumna ditulis ngagunakeun aksara Jawa, nu leuwih kawentar ku ngaran Hanacaraka atawa Carakan.[9]

Sacara historis, Jawa nyaluyukeun bentuk sinkretik Hindu, Budha jeung Kejawen sabab maranéhna ngahiji di handap karajaan Hindu/Budha mangabad-abad. Ti mimiti abad ka-15, Islam jeung Kristen datang ka Jawa jeung saeutik-sautik nyumebar. Islam nyumebar kalintang gancang di handap karajaan Islam nu anyar. Sumebarna Kristen dibawa ku kakawasaan kolonial. Sakabéh agama gampang dicokot ku urang Jawa sabab saluyu jeung ajén inajén tradisional Jawa, nyiptakeun hiji sét anyar kayakinan kaagamaan nu unik keur budaya lokal. Bangsawan Jawa nu nolak ayana Islam, lumpat ka Bali.[10]

Tokoh-tokoh Jawa

[édit | édit sumber]

Catetan

[édit | édit sumber]
  1. Ananta, Aris; Arifin, Evi Nurvidya; Hasbullah, M. Sairi; Handayani, Nur Budi; Pramono, Agus (Désémber 2015). Demography of Indonesia's Ethnicity (Dina basa Indonesia). Institute of Southeast Asian Studies. doi:10.1355/9789814519885. ISBN 978-981-4519-87-8. Diaksés tanggal 4 April 2026.
  2. Shukri, M. A. M. (1986). Muslims of Sri Lanka: avenues to antiquity. Jamiah Naleemia Inst..
  3. Thornton, David Leonard (1972). Javanization of Indonesian politics (Thesis). University of British Columbia. doi:10.14288/1.0101705. https://circle.ubc.ca/handle/2429/33606. Diakses pada 4 April 2026.
  4. Shucker, M. A. M. (1986). Muslims of Sri Lanka: avenues to antiquity. Jamiah Naleemia Inst.
  5. Williams, Faldela (1988). Cape Malay Cookbook. Struik. ISBN 978-1-86825-560-3.
  6. "Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia". Diarsipkeun ti asli tanggal 10 Juli 2017. Diaksés tanggal 4 April 2026.
  7. Margaret Kleffner Nydell, Understanding Arabs: A Guide For Modern Times, Intercultural Press, 2005, ISBN 1931930252, halaman xxiii, 14
  8. Gandhi, Rajmohan (2013). Punjab: A History from Aurangzeb to Mountbatten. Aleph Book Company. hlm. 1. ISBN 978-93-83064-41-0.
  9. 1 2 Muljana, Slamet (2005). Runtuhnya kerajaan Hindu-Jawa dan timbulnya negara-negara Islam di Nusantara. Yogyakarta, Indonesia: LKiS. ISBN 979 8451 16 3.
  10. Geertz, Clifford (1976). The religion of Java. University of Chicago Press. ISBN 0226285103, 9780226285108.